Lễ hội vía Bà Chúa Xứ-nét văn hóa tâm linh của người phương Nam - Nông Thôn Việt

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ-nét văn hóa tâm linh của người phương Nam

Thứ Tư, 06/06/2018, 17:33 [GMT+7]

Dù chưa đến giờ khai mạc lễ hội nhưng trên khắp các nẻo đường hướng về Chánh điện thờ bà Chúa Xứ ( phường Núi Sam, TP Châu Đốc, tình An Giang) đã chật kín hàng ngàn người đến từ khắp các địa phương trên cả nước.

Vía bà
Lễ rước tượng Bà Chúa Xứ từ trên núi Sam xuống nơi thờ tự

Bà Võ Thu, đến từ tỉnh Khánh Hòa hồ hởi nói “ Năm nào gia đình chúng tôi cùng đến đây tham gia lễ hội Vía Bà để cầu mong mưa gió hòa, gia đình hạnh phúc, dồi dào sức khỏe, con cháu học hành thành đạt”.

Lễ hội bắt đầu từ sáng ngày 5.6 với nghi thức tổ chức lễ phục hiện rước tượng Bà Chúa Xứ núi Sam từ đỉnh núi Sam xuống chân núi thể hiện sự tôn vinh đối với người được người dân ngưỡng mộ từ trăm năm qua.

Theo ghi nhận lễ hội năm nay diễn ra trong không khí rất an toàn, văn hóa, văn minh với sự tuần tra rất chặt chẽ của công an và các ban ngành, nhất là sự nỗ lực của trên 100 nhân viên bảo vệ miếu bà. Từ đó đã không xuất hiện chèo kéo khách mua lễ vật cúng bà. Đặc biệt không còn nạn lừa đảo bán chim, cá phóng sinh, nạn bói tán mê tín dị đoan. Nhiều du khách đã được nhắc nhở không nên đốt đồ thờ cúng quá nhiều vừa lãng phí, vừa gây ô nhiễm khói cho mọi người xung quanh.

Về nguồn gốc bà Chúa Xứ hiện có rất nhiều giai thoại nhưng giai thoại sau đây rất được nhiều người nhất là các bậc cao niên đồng thuận. Chuyện kể rằng: Vào những năm 1820, quân Xiêm thường xuyên quấy nhiễu biên giới nước ta. Khi đến núi Sam, trông thấy tượng Bà, chúng hì hục dùng đủ mọi cách để khiêng tượng Bà xuống núi, nhưng khi vừa đi được một đoạn ngắn thì kì lạ thay, tượng Bà bỗng nặng trĩu đến cả chục binh sĩ trai tráng cũng không thể bê nổi.

Người dân khắp vùng Nam Bộ cúng tạ ơn Bà đã phù hộ công việc làm ăn
Người dân khắp vùng Nam Bộ cúng tạ ơn Bà đã phù hộ công việc làm ăn.

Khi đó, một tên trong đám giặc nổi giận, đạp vào cốt tượng làm gãy một phần cánh tay bên trái và ngay lập tức bị trừng phạt đau đớn. Một thời gian sau, nhiều người trong làng luôn mơ thấy tượng Bà hiện về tự xưng là Bà Chúa Xứ, báo mộng dân làng khiêng bà xuống núi lập miếu thờ, bà sẽ phù hộ cho mưa thuận gió hòa, bảo vệ dân làng khỏi nạn giặc cỏ.

Vậy là cả làng lên khiêng tượng Bà Chúa Xứ xuống núi để xây miếu thờ cúng, nhưng không hiểu sao tất cả thanh niên lực lưỡng trong làng cũng không thể bê tượng Bà lên. Khi ấy, một cô gái tự xưng là Chúa Xứ Thánh Mẫu và báo rằng Bà chỉ cần 9 cô gái đồng trinh khiêng bà. Quả nhiên, 9 cô gái di chuyển Bà một cách dễ dàng và khi xuống đến chân núi, tượng Bà trở nên nặng không thể di chuyển được, dân làng hiểu rằng Bà đã chọn vị trí này để làm miếu cho mình.

Từ đó tiến hành xây dựng nơi thờ bà đến hôm nay. Nhiều nguồn tin chưa được kiểm định: Tượng Bà là pho tượng Phật đàn ông của người Khmer, bị bỏ quên lâu đời trên đỉnh núi Sam. Người Việt đưa tượng vào miếu, điểm tô lại trở thành Bà Chúa Xứ quyền thế. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, tượng Bà Chúa Xứ vẫn là điều bí ẩn.

Người dân viếng bà
Đông đảo người dân viếng Bà Chúa Xứ vào dịp lễ vía hoặc dịp tháng giêng âm lịch.

Ban đầu, miếu Bà Chúa Xứ được xây dựng khá sơ sài, nằm trên vùng đất trũng và lợp bằng lá tre, lưng quay về vách núi, chánh điện nhìn ra con đường làng và cánh đồng bát ngát. Trải qua nhiều lần trùng tu, đến năm 1992, di tích quốc gia miếu Bà Chúa Xứ hoàn thành khá quy mô. Lễ hội được bắt đầu từ đêm 23.4 đến ngày 27.4 âm lịch, ngày chính vía là 25.4 âm lịch. Đây là ngày tượng Bà an vị sau khi khiêng xuống núi.

Vào đêm 23.4, rạng sáng 24.4, Lễ tắm Bà được tiến hành theo nghi thức trang trọng. Tượng Bà sẽ được lau bằng nước thơm, thay y phục mới, còn y phục cũ sẽ được cắt nhỏ và ban cho khách trẩy hội như một hình thức cầu an, cầu may. Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam được công nhận là Lễ Hội cấp Quốc gia từ năm 2001. Ngày 8.6.2015, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh An Giang, TP Châu Đốc (An Giang) tổ chức Lễ đón Bằng Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam theo Quyết định số 4205/QĐ-BVHTTDL.

Năm nay, lễ hội sẽ kéo dài đến ngày 10.6 với các hoạt độngchủ yếu như: lễ tắm Bà, lễ hội liên hoan 4 dân tộc, hội thi leo núi, thả diều nghệ thuật, đưa sắc Ông Thoại Ngọc Hầu từ Miếu Bà về lăng mộ...cùng nhiều trò chợi dân gian khác. Dịp này UBND tỉnh An Giang, Sở VH -TT-DL, UBND TP.Châu Đốc sẽ tổ chức lễ công bố Quyết định số 2098/QĐ-TTg ngày 27.12.2017 của Thủ tướng về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia núi Sam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030 với mục tiêu xây dựng KDL nầy trở thành trung tâm du lịch đặc sắc về văn hóa tâm linh của cả nước.

Dịp này, UBND TP.Châu Đốc đã công bố bộ nhận diện thương hiệu du lịch Châu Đốc với logo là hình chùa Bà Chúa xứ núi Sam cách điệu, lồng ngoài là 7 cánh sen tượng trưng cho Thất Sơn huyền bí.

SONG ANH

 

;
.
.
.