Những tấm lòng đi cùng cây mắc ca - Nông Thôn Việt

Những tấm lòng đi cùng cây mắc ca

Thứ Năm, 18/06/2020, 18:22 [GMT+7]

Những ngày cuối mùa khô ở Tây nguyên, trời nóng như đổ lửa. Ông Dương Minh Tâm - Giám đốc Công ty Cổ phần Dương Gia Đắk Lắk phải gắn hàng loạt quạt điện tại vườn ươm cây giống mắc ca của ông ở xã Eatul (huyện Cư’Mgar, tỉnh Đắk Lắk) - nơi diễn ra buổi tập huấn hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc mắc ca. Dù vậy số người tham dự vẫn rất đông.

 

Bà con tham quan vườn ươm cây mắc ca giống.
Bà con tham quan vườn ươm cây mắc ca giống.

1.

Phát biểu mở đầu buổi tập huấn, ông Huỳnh Ngọc Huy - Tổng thư ký Hiệp hội Mắc ca Việt Nam, đã dành hầu hết thời gian để chia sẻ với hơn 50 nông dân đang có mặt những trăn trở của mình về con đường phát triển cây mắc ca.

Ông Huy cho biết, cây mắc ca được trồng tại Việt Nam đến nay đã hơn 20 năm. Hiệu quả kinh tế từ việc trồng mắc ca cũng đã được khẳng định bằng những mô hình thực tế. Không ít hộ nông dân đã có thể xóa đói giảm nghèo, thậm chí làm giàu nhờ loại cây này. Ở nước ta, Tây nguyên và Tây Bắc là hai vùng có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng rất thích hợp để phát triển cây mắc ca, do vậy những năm gần đây diện tích trồng mắc ca ở Tây nguyên đã tăng đáng kể. Tuy nhiên, cho đến nay dư địa tiềm năng của cây mắc ca vẫn còn rất lớn, và không phải người nông dân nào cũng biết rằng mắc ca là loại cây trồng mang lại nhiều lợi ích. Tổ chức các buổi tập huấn đầu vườn, Hiệp hội Mắc ca Việt Nam mong muốn sẽ cung cấp thêm những kiến thức cần thiết về cây mắc ca cho nông dân vùng sâu vùng xa. Cũng do vậy, dù tổ chức ở miền quê hẻo lánh, các buổi tập huấn vẫn quy tụ đầy đủ các chuyên gia, đại diện ngân hàng, chủ vườn ươm…

Tổng Thư kí Hiệp hội Mắc ca Việt Nam Huỳnh Ngọc Huy chia sẻ tại buổi tập huấn.
Tổng Thư kí Hiệp hội Mắc ca Việt Nam Huỳnh Ngọc Huy chia sẻ tại buổi tập huấn.

Nói về những ưu điểm của mắc ca – một loại cây trồng mới, ông Võ Duẩn - Giám đốc Công ty TNHH MTV Him Lam Mắc ca, người đã có nhiều năm gắn bó với cây mắc ca cho biết: Trước hết, đây vốn dĩ là một loại cây rừng nên có sức sống rất mạnh mẽ, ít phải chăm bón. Không những dễ trồng, cây mắc ca lại cho thu hoạch trong thời gian dài, trung bình vòng đời của cây mắc ca là trên 70 năm, thậm chí có cây hơn 100 năm. Với hình thức trồng thuần thì từ năm thứ 5 - khi cây đã cho sản lượng thu hoạch ổn định, doanh thu trên một hecta sẽ từ 150 - 200 triệu đồng/năm (chi phí chăm sóc hàng năm chỉ chiếm khoảng 25% doanh thu). Ngoài ra, phần vỏ cứng, vỏ mềm của mắc ca còn có thể tận dụng để làm phân bón, chất đốt…

Giáo sư Nguyễn Lân Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Mắc ca Việt Nam cho biết thêm, cây mắc ca rất thích hợp để trồng xen. Nếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc, cây mắc ca có thể trồng xen với cây chè thì tại Tây nguyên, mô hình trồng mắc ca xen với cây cà phê rất khả thi. “Trồng xen sẽ giúp nông dân không cần phải đầu tư thêm diện tích đất khác” - Giáo sư Nguyễn Lân Hùng nhấn mạnh. Đặc biệt, mật ong mắc ca được biết đến là loại mật ong đậm đặc và có giá trị dinh dưỡng cao nên giá bán cũng nhỉnh hơn mật ong thường. Ở Tây nguyên những vườn trồng thuần mắc ca với mật độ 300 cây/ha có thể thu từ 6 - 7 triệu đồng/ha/năm từ mật ong.

2.

Thế nhưng nỗi ám ảnh “được mùa mất giá” vẫn khiến nhiều bà con lo lắng. Bài học từ cây tiêu, cây cà phê, cây mít… vẫn còn đó. “Trồng mắc ca có quả rồi sẽ bán cho ai?” – một nông dân mạnh dạn đặt câu hỏi. “Hiệp hội Mắc ca cam kết thu mua và trợ giá đối với các thành viên Hiệp hội, bà con có thể hoàn toàn yên tâm về đầu ra” – ông Huỳnh Ngọc Huy khẳng định. Về thị trường hiện nay, vị đại diện Hiệp hội Mắc ca chia sẻ, thông tin từ thống kê của Hội đồng Hạt quả khô quốc tế (INC), trong vòng 5 - 6 năm tới, nhu cầu sử dụng nhân hạt mắc ca vẫn duy trì ở mức tăng trưởng cao. Tổ chức này cũng dự báo, đến năm 2030, lượng cung mắc ca trên toàn thế giới mới chỉ đáp ứng được 50% nhu cầu tiêu thụ của thị trường. So với các loại trái cây, hạt mắc ca dễ sơ chế và bảo quản hơn rất nhiều. Chỉ cần sấy khô là có thể lưu kho trong thời gian dài, giảm thiểu được nguy cơ rớt giá. Ngoài ra, hạt mắc ca còn là nguyên liệu để chế biến thành các sản phẩm đa dạng và có giá trị cao trong nhiều ngành hàng khác nhau như thực phẩm, dầu ăn, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng…

Một nông dân chăm chú tìm hiểu thông tin về cây mắc ca.
Một nông dân chăm chú tìm hiểu thông tin về cây mắc ca.

Hiện nay, tại Tây nguyên đã có Công ty TNHH Việt Xanh Maca đầu tư nhà máy chế biến mắc ca sấy nhưng nhà máy này luôn trong tình trạng “khát” nguyên liệu. Mặc dù có công suất lên đến 300 tấn/năm nhưng hiện nhà máy chỉ đủ nguyên liệu để sản xuất được 100 tấn/năm. Một năm, nhà máy chỉ hoạt động “sôi động” trong khoảng 4 – 5 tháng chính vụ thu hoạch mắc ca, những tháng còn lại thì hoạt động “chậm” lại, có khi ngưng hẳn. Hiệp hội Mắc ca thông tin thêm, diện tích mắc ca đang tăng lên, dự báo nguồn nguyên liệu trong thời gian tới sẽ dồi dào hơn nên Hiệp hội Mắc ca cũng đã có kế hoạch xây dựng thêm các nhà máy chế biến với quy mô lớn, công nghệ hiện đại nhằm đảm bảo tiêu thụ sản phẩm cho nông dân trồng mắc ca và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mắc ca rất lớn của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu

3.

Nhưng lỡ… cây không có quả thì sao? Ông Ngô Quang Phương (thôn 9, xã Cư Bao, huyện Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk) chia sẻ: “Trồng mắc ca, phải mất ít nhất 3 năm mới biết được kết quả. Vì vậy cây giống giữ vai trò rất quan trọng, nếu cây giống không đảm bảo chất lượng thì sẽ gây ra thiệt hại rất lớn, tiêu tốn nhiều chi phí, công sức”. Ông Phương là chủ của một vườn mắc ca với 300 cây giống mà ông đã mua hồi năm 2013 từ Công ty TNHH MTV Him Lam Mắc ca. Sau 3 năm, vườn mắc ca của ông đã bắt đầu cho thu hoạch, đến năm thứ 6 thì thu hoạch được 1,8 tấn quả, và đến năm thứ 7 này ông ước chừng phải thu được 3 tấn. “Tôi có đi nhiều nơi tìm hiểu về loại cây này thì được biết có những hộ trồng mắc ca từ năm 2010 nhưng đến giờ vẫn không ra quả, phải chặt bỏ. Hóa ra lúc đầu, họ mua phải cây giống kém chất lượng”. - Ông Phương kể.

Theo GS Nguyễn Lân Hùng, cuối năm 2018, Bộ NN&PTNT đã công nhận cây mắc ca là một trong 20 cây lâm nghiệp chiến lược. Đây chính là hành lang pháp lý vững chắc để phát triển các vườn giống chuẩn mực, Hiệp hội Mắc ca Việt Nam đã triển khai thành lập hàng loạt vườn ươm cây giống ở Tây nguyên. Quá trình giám sát cây giống cũng từng bước được chuẩn hóa. “Cây giống tại các vườn ươm này được sản xuất theo đúng quy trình kỹ thuật, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao. Đây là những địa điểm cung cấp cây giống tin cậy cho bà con nông dân”. – GS Nguyễn Lân Hùng khẳng định. Bên cạnh yếu tố cây giống, theo ông Võ Duẩn, việc chăm sóc đúng kỹ thuật sẽ giúp cây mắc ca cho năng suất cao và ổn định hơn nhiều lần.

4.

Cuối buổi tập huấn, Phó Bí thư Đoàn thanh niên xã Eatul kiêm Bí thư Chi bộ Buôn Giao, trình bày: “Thực ra tôi biết cây mắc ca cũng đã lâu nhưng hôm nay mới có dịp được tìm hiểu kỹ. Đoàn thanh niên xã cũng đang muốn tìm kiếm các mô hình sản xuất mới để giới thiệu cho người dân, nhất là các bạn trẻ ở địa phương lập nghiệp. Tôi đề nghị Hiệp hội hỗ trợ chúng tôi một vài cây giống mắc ca để trồng thử nghiệm”. Đáp lại lời đề nghị của Phó Bí thư Đoàn thanh niên xã Eatul, ông Dương Minh Tâm - Giám đốc Công ty Cổ phần Dương Gia Đắk Lắk, chủ vườn ươm nơi đang diễn ra hội thảo, quyết định tặng luôn Buôn Giao 50 cây mắc ca giống để trồng tại khu vực xung quanh Nhà văn hóa cộng đồng của buôn. Đồng thời, ông cũng tặng tất cả bà con có mặt tại hội thảo mỗi người 1 cây mắc ca.

Người dân vui mừng nhận cây mắc ca giống được tặng.
Người dân vui mừng nhận cây mắc ca giống được tặng.

Không giấu được niềm vui khi cầm trên tay cây mắc ca giống vừa được tặng, ông Y Môn (Buôn Giao) tâm sự: “Hồi giờ mình cũng có nghe nói đến cây mắc ca nhưng không biết cụ thể như thế nào. Sau buổi hôm nay thì mình có thêm nhiều thông tin hơn rồi. Sắp tới mình sẽ bàn với gia đình để đầu tư trồng mắc ca”.

Những ngày sau đó, Hiệp hội Mắc ca tiếp tục tổ chức một buổi hội thảo tương tự tại xã ĐlieYa – một xã vùng sâu vùng xa thuộc huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk - rồi đến khảo sát, kiểm tra các vườn ươm cây giống trực thuộc Hiệp hội tại các tỉnh khu vực Tây nguyên. Những chuyến đi cứ liên tục, hành trình của những người đang nỗ lực hết mình để đưa cây mắc ca – được xem như “cây xóa đói giảm nghèo” đến gần hơn với bà con nông dân cứ dài thêm mỗi ngày…

 

Nhằm hỗ trợ vốn cho người trồng, Hiệp hội Mắc ca Việt Nam đã làm việc với Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) để triển khai gói sản phẩm cho vay đầu tư phát triển cây mắc ca với thời hạn cho vay tối đa lên đến 15 năm. Theo đó, mức cho vay đối với mục đích mua đất trồng mắc ca là 70% giá trị tài sản đảm bảo nếu tài sản đảm bảo chính là đất mua, 100% giá trị đất mua nếu bổ sung thêm tài sản thế chấp. Mức cho vay đối với mục đích trồng, chăm sóc cây mắc ca tối đa 80% tổng mức chi phí, thời gian ân hạn gốc lãi lên đến 6 năm.

 

BAN DUNG

;
.
.
.
.