Đã đến lúc đầu tư vào ngân hàng hạt giống - Nông Thôn Việt

Đã đến lúc đầu tư vào ngân hàng hạt giống

Thứ Sáu, 10/03/2017, 15:52 [GMT+7]

Biến đổi khí hậu, diện tích đất trồng bị thu hẹp là những nguyên nhân quan trọng khiến ngày càng có nhiều cây trồng biến mất. Từ năm 1903 đến nay, hơn 93% giống cây ăn quả và rau củ ở Mỹ biến mất.

Một trong những kỹ thuật lưu trữ hạt giống. Ảnh: Chaiyot Yongcharoenchai.
Một trong những kỹ thuật lưu trữ hạt giống. Ảnh: Chaiyot Yongcharoenchai.

Trong nghiên cứu mới đây do Chính phủ Na Uy công bố, 29% trong tổng số các loài cây dại trên thế giới đã không còn trong các ngân hàng hạt giống. Ai cũng biết, thực phẩm là yếu tố chủ chốt cho sự tồn tại của nhân loại cũng như các loài động vật. An ninh lương thực là vấn đề được nhắc đến nhiều với sự khuyến khích trồng và ăn các loại nông sản địa phương. Tuy nhiên, điều khó khăn hiện nay là sự biến mất dần của các loại hạt giống. Nếu con người không có ý thức lưu giữ, duy trì các ngân hàng hạt giống, việc mai một các loại thực phẩm tự nhiên sẽ xảy ra, khiến con người ngày càng ít chọn lựa thực phẩm tiêu dùng.

Trung tâm nguồn nông nghiệp và ngân hàng giống Echo Asia tại Chiang Mai (Thái Lan) hiểu rõ khan hiếm lương thực cần được hiểu là vấn đề của toàn cầu. Trong đó, kém đa dạng trong các loại thực phẩm cũng đồng nghĩa với việc cận kề thiếu hụt mặt hàng nông sản. Echo Asia được một nhóm chuyên gia nghiên cứu nông nghiệp Mỹ lập ra năm 2009 và họ chọn Thái Lan là nơi đóng chốt cho ngân hàng hạt giống Echo tại châu Á. Echo tồn tại 35 năm qua với sứ mệnh giúp nông dân cùng giải quyết các vấn đề an ninh lương thực toàn cầu. Hiện Echo đã là đối tác với hơn 11.000 tổ chức trên khắp thế giới. Echo, ngoài trồng các loại cây khan hiếm còn phát miễn phí hạt giống cho nông dân. Chuyên gia Abram J Bicksler, nhân sự cấp cao của Echo Asia cho biết: “Các loại giống chúng tôi lưu trữ và phát miễn phí là các hạt giống được thụ phấn mở, từ hạt giống này sẽ sản sinh ra các cây trồng đồng nhất và đây là các giống thuần chủng nên có thể được lưu trữ dài hạn nếu có phương pháp đúng”. Điều này đi ngược lại với tiêu chí độc quyền của nhiều doanh nghiệp kinh doanh hạt giống vốn chỉ có thể sử dụng một lần, buộc nông dân phải thường xuyên mua hạt giống mới.                                

Ngân hàng giống Echo Asia đặt tại quận MaeAi, cách trung tâm nghiên cứu 175km. Bà Rattakarn Arttawuttikun, quản lý cho ngân hàng giống Echo Asia cho biết nơi này giữ các hạt giống trong 2 phòng kiểm soát nhiệt độ từ 4 - 8 độ C. Mỗi phòng bao gồm nhiều loại giống khác nhau với yêu cầu riêng biệt. Echo Asia còn là trung tâm chia sẻ kiến thức lưu trữ hạt giống cho nông dân vốn không được tiếp cận nhiều với các kiến thức chuyên sâu. Echo Asia hướng dẫn người dân xây dựng các nhà kho bằng gạch sống và đặt vào các bình đất sét được chôn dưới đất để duy trì nhiệt độ mát mẻ. Ngoài ra nông dân còn có thể bảo quản giống trong các măng non tre và chôn xuống đất.

Không chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ của các tổ chức, người dân Thái Lan cũng rất chủ động trong việc lưu trữ hạt giống. Jon Jandai là một trong những nhân vật truyền cảm hứng về nông nghiệp bền vững ở Thái Lan. Ông thành lập nông trại Pun Pun tại quận Mae Taeng thuộc tỉnh Chiang Mai, tự trồng rau và quả để tiêu dùng tại nhà và thỉnh thoảng đem bán. Ngoài ra, ông Jon Jandai còn tham gia một dự án ngân hàng giống phân phối trực tiếp, miễn phí hạt giống đến bà con nông dân địa phương. Theo ông Jon Jandai, các hạt giống không nên chỉ do các công ty phân phối hạt giống độc quyền mà cần được chia sẻ rộng rãi cho nông dân. Nông trại Pun Pun của ông hiện có 200 giống cây ăn quả và rau, tất cả hoàn toàn là hạt giống gốc, không lai tạp. Nông trại của ông Jon Jandai còn là không gian tổ chức các buổi hội thảo, chia sẻ kiến thức, chia sẻ nguồn hạt giống vì ông Jon Jandai quan niệm, sự sống được duy trì bởi lương thực nên không có lý do gì việc tiếp cận hạt giống phải quá khó khăn hay khép kín.

Bên trong ngân hàng hạt giống Echo Asia. Ảnh: Chaiyot Yongcharoenchai.
Bên trong ngân hàng hạt giống Echo Asia. Ảnh: Chaiyot Yongcharoenchai.

Một trong những ngân hàng hạt giống quy mô nhất thế giới hiện nay là Ngân hàng hạt giống toàn cầu Svalbard, lưu trữ hơn 4,5 triệu hạt giống thuộc 820.000 loại cây trồng khắp thế giới. Ngân hàng này nằm sâu đến 70m trong lòng ngọn núi sa thạch quanh năm tuyết phủ trên quần đảo Svalbard, Na Uy. Bên ngoài các phòng chứa hạt giống được bảo vệ kỹ càng với bức tường dày nửa mét, cửa chống nổ kép và hệ thống an ninh chặt chẽ. Trên thế giới hiện có hơn 1.400 ngân hàng hạt giống và đây mới là những ngân hàng quý giá, nắm giữ sự sống toàn cầu. Theo thống kê của dự án đa dạng sinh học Diverseeds, trên thế giới có khoảng 300.000 loài thực vật. Việc bảo tồn hạt giống không chỉ với ý nghĩa sâu xa là tìm ra những hạt giống có những phẩm chất đặc trưng, phân loại theo điều kiện sống, khả năng thích nghi. Điều này rất quan trọng vì trong bối cảnh hiện nay hạt giống càng có phẩm chất đặc trưng đa dạng càng dễ thích nghi.

Ngọc Bách

(Theo Bangkok Post, Huffington Post)

 

;
.
.
.