Từ Tây Nguyên em hát - Nông Thôn Việt

Từ Tây Nguyên em hát

Thứ Sáu, 09/11/2018, 14:16 [GMT+7]

“Em hát lên lời then

Giữa núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ

Giữa núi rừng giang sơn gấm vóc

Nghe tiếng đàn thánh thót lời ca”.

Câu hát như đã nói lên tâm tình của người nghệ sĩ sáng tác Nông Thanh Hưu. Tuy không phải là quê hương của loại hình hát then, đàn tính, thế nhưng ở vùng đất Tây Nguyên, tiếng đàn lời hát ấy vẫn vang lên như một niềm tự hào của những người con xa quê.

Người giữ “hồn then”

Hát then, đàn tính là nghệ thuật truyền thống độc đáo của đồng bào dân tộc Tày - Nùng. Không chỉ đơn thuần là một loại hình âm nhạc diễn xướng dân gian, hát then còn gắn liền với tín ngưỡng của người dân các tỉnh miền núi phía Bắc. Đàn tính đối với đồng bào Tày - Nùng được xem là Thiên cầm, tức cây đàn được trời ban cho nên rất linh thiêng.

Năm 1992, ông Nông Thanh Hưu - cựu chiến binh người Tày, quê ở Cao Bằng cùng gia đình chuyển đến sinh sống tại xã Nam Dong (thuộc huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông), nơi đây vốn tập trung rất đông đồng bào Tày - Nùng di cư vào từ các tỉnh miền núi phía Bắc để khai hoang lập nghiệp.

Mặc dù cuộc sống mưu sinh nhiều lo toan, song những người Tày “tha phương cầu thực” vẫn không thể nào quên được làn điệu hát then, đàn tính của quê hương. Với mong muốn hát then không bị mai một, ông Hưu đã sưu tầm những tài liệu về các làn điệu then cổ để tìm hiểu rồi tập hợp bà con học hát, chơi đàn. Tự nhận mình hát không hay, nhưng với sự nghiên cứu hết sức kỹ lưỡng, ông có thể hướng dẫn những người khác hát đúng từng loại then.

Ông mày mò tận dụng những quả bầu của người Ê-Đê, gáo dừa, bát nhựa để đóng đàn cho mọi người tập luyện. Sau này, ông về tận Cao Bằng tìm những trái bầu đặc trưng của người Tày trồng ở đây để làm ra những cây đàn “chuẩn”. Ông cho biết, những trái bầu này mới có hình thù đẹp, cho âm thanh hay. Đến nay, ông đã chế tác được hơn 200 cây đàn, truyền đến tay đồng bào người dân tộc Tày tại khắp các vùng Đắk Nông, Đắk Lắk, Bình Phước, thậm chí quay ngược trở lại Cao Bằng, Tuyên Quang.

Nhận thấy những bài hát then đã quá cũ, lại chủ yếu viết bằng tiếng của dân tộc Tày, ông Hưu đã sáng tác nhiều ca khúc mới bằng cả tiếng Tày và tiếng Việt. Ông chia sẻ: “Vùng đất này có nhiều tộc người anh em cùng chung sống, mình phải hát bằng tiếng phổ thông thì họ mới hiểu được”.

Hát về nông thôn mới

Năm 2007, được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương, ông Hưu cùng nhiều nghệ nhân khác trong vùng đã thành lập Câu lạc bộ đàn tính hát then xã với tên gọi Hoa Bằng Lăng Tím. Hiện nay, CLB có khoảng 20 thành viên. Mỗi khi địa phương có hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, CLB đều có những tiết mục đặc sắc tham gia biểu diễn.

CLB còn thường xuyên được cử đi tham gia các hội thi, liên hoan trong toàn quốc và giành nhiều giải thưởng lớn, góp phần lan tỏa những làn điệu then sâu lắng, da diết nghĩa tình và giàu bản sắc. Gần 150 bài hát do ông Hưu sáng tác đều nói lên những tâm tình, cảm xúc gắn liền với cuộc sống thường nhật.

Ông Hưu cũng đã viết rất nhiều ca khúc về công cuộc xây dựng Nông thôn mới, sự thay da đổi thịt của một xã vùng sâu vùng xa, vận động bà con cùng chung tay xây dựng đời sống văn minh. Ngoài ra, CLB đàn tính hát then Hoa Bằng Lăng Tím còn kết hợp với trường học để mở các lớp dạy hát then, đàn tính cho các em học sinh tại địa phương. Với những đóng góp ý nghĩa đó, ông Nông Thanh Hưu đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú.

Ông Hoàng Văn Tám – Bí thư Đảng ủy xã Nam Dong cho biết: CLB đàn tính hát then Hoa Bằng Lăng Tím do ông Nông Thanh Hưu làm chủ nhiệm đã có nhiều đóng góp tích cực cho phong trào văn hóa, văn nghệ tại địa phương. Cũng theo ông Tám, ngoài CLB đàn tính hát then Hoa Bằng Lăng Tím, xã Nam Dong còn có nhiều CLB nghệ thuật khác như CLB đàn hát dân ca, CLB hát chèo, CLB thơ ca... Là địa phương có 14 tộc người thiểu số cùng sinh sống, công tác giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc luôn được đặc biệt quan tâm, từ đó góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho người dân, xây dựng nông thôn mới.

Ban Dung

;
.
.
.
.