Xuất khẩu xoài thượng hạng - Nông Thôn Việt

Xuất khẩu xoài thượng hạng

Thứ Bảy, 07/04/2018, 22:24 [GMT+7]

LTS: Là người nhiều năm gắn bó với cây ăn quả, những phát biểu của PGS.TS Nguyễn Minh Châu, nguyên Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam, rất sát với thực tế, gần gũi với người nông dân. Nhiều lần gặp gỡ, trao đổi, câu chuyện về trái xoài Việt luôn được ông đưa ra làm ví dụ. Nhân chuyên đề Trái Xoài, NTV xin giới thiệu bài viết của ông.

Nghịch lý: Xuất khẩu xoài hạng hai về chất lượng

Xoài Cát Hòa Lộc là một trong những loại xoài ngon nhất thế giới. Tôi đã nghe rất nhiều đoàn khách quốc tế ca tụng hết lời khi họ thưởng thức trái xoài này. Có lần, Viện Cây ăn quả miền Nam chiêu đãi khách quốc tế món Xoài Cát Hòa Lộc. Ăn xong, tôi hỏi họ có good (ngon) không? Họ nói không chỉ good mà là xoài premium, nghĩa là xoài thượng hạng mới đúng. Tuy vậy, do giá bán quá cao, Xoài Cát Hòa Lộc bán ở Việt Nam đã trên dưới 4 - 5 đô la/kg rồi, chưa kể cộng chi phí vận chuyển hàng không từ 3 - 4 đô la/kg nữa, nên rất khó cạnh tranh khi xuất khẩu, dù rất ngon. Trong lúc đó, xoài Thái cùng loại như xoài NamDokMai, dù không ngon bằng nhưng nhờ được hưởng giá cước vận chuyển thấp hơn mình nhiều, nên khả năng cạnh tranh cao hơn Xoài Cát Hòa Lộc.

Giống Xoài Cát Chu có giá nội địa thấp hơn Xoài Cát Hòa Lộc, dưới 2 - 2,5 đô la/kg, dù không ngon bằng Xoài Cát Hòa Lộc nhưng chất lượng vẫn tốt, mẫu mã tương đối đẹp, giá cả chấp nhận được nên khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới khá cao. Mấy năm trước đây, giống xoài này rất được thị trường Nhật Bản ưa chuộng.

Nhìn chung, trong 2 loại xoài ngon nhất của Việt Nam là Xoài Cát Chu và Xoài Cát Hòa Lộc thì Xoài Cát Chu có nhiều khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới hơn. Nếu được sản xuất theo quy trình an toàn, đạt yêu cầu thị trường nhập khẩu, tôi tin rằng cả hai loại, đặc biệt là Xoài Cát Chu sẽ có thị trường tiêu thụ ở nhiều nước và vùng lãnh thổ trên thế giới như: Nhật, Hàn Quốc, Hồng Kông, Singapore, Trung Quốc hay thị trường Trung Đông. Đối với Hoa Kỳ, cái khó của xoài Việt Nam là khoảng cách xa sẽ làm giá cước vận chuyển rất cao, khó mà cạnh tranh với xoài nhập từ Mexico gần ngay sát bên Hoa Kỳ hay xoài nội địa từ các bang Florida, Texas.

Thị trường bao la, nhưng...

Xoài Việt Nam xuất khẩu qua Úc được quảng bá với định vị thương hiệu:  full – flavoured & tree – ripened (tạm dịch: thơm ngọt đậm đà & chín cây)
Xoài Việt Nam xuất khẩu qua Úc được quảng bá với định vị thương hiệu: full – flavoured & tree – ripened (tạm dịch: thơm ngọt đậm đà & chín cây)

Nếu xoài sản xuất được theo phương pháp hữu cơ thì thị trường tiêu thụ là bao la. Doanh nghiệp hay các nhà vườn vì thế nên chú trọng để có xoài hữu cơ xuất khẩu, ít nhất cũng đạt tiêu chuẩn GlobalGAP hay VietGAP để tăng khả năng cạnh tranh với xoài các nước vào thị trường khó tính của châu Âu, Úc, Nhật, Hàn Quốc...Muốn vậy, phải tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chỉ dùng các thuốc sinh học để phòng trừ sâu bệnh, bao trái, nhặt tất cả các trái rụng để loại dần ruồi đục nằm trong trái thoát ra ngoài.

Ngoài ra, xoài hiện còn chưa được xử lý đúng cách để giảm bớt tác hại của các bệnh sau thu hoạch. Để làm tốt khâu xử lý sau thu hoạch, tốt hơn hết là doanh nghiệp đóng gói nên hợp tác với đầu mối khoa học ở các viện, trường để kéo dài thời gian sau thu hoạch, giảm đi các tác hại do bệnh sau thu hoạch gây ra.

Việc tiêu thụ xoài nên theo phương thức hợp tác từ sản xuất đến tiêu thụ, để trái xoài không phải đi qua nhiều khâu trung gian. Hiện tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng các mô hình hợp tác sản xuất và tiêu thụ Xoài Cát Chu Cao Lãnh. Nhờ vậy mà giá bán giảm, khả năng cạnh tranh cao. Hiện nay, giá bán xoài ở mình quá cao, Xoài Cát Hòa Lộc đến cả 100.000 đồng/kg, ở TPHCM giá bán còn cao hơn. Trong khi đó, phần dành cho người nông dân không được nhiều như thế, vì họ bán với giá rẻ. Thế nên, khâu tiêu thụ xoài và nông sản đều cần sự cải tiến.

Hướng phát triển

Với trái xoài tươi, nên bắt đầu sản xuất xoài hữu cơ, hay ít nhất là xoài GlobalGAP, VietGAP để tăng khả năng cạnh tranh, tăng cường dùng phân hữu cơ và bao trái xoài nhằm hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu.

Chiến dịch quảng bá xoài Việt Nam tại Úc mang tên: It’s fanscinating summer here!.  Ảnh: Thương vụ Việt Nam tại Úc
Chiến dịch quảng bá xoài Việt Nam tại Úc mang tên: It’s fanscinating summer here!. Ảnh: Thương vụ Việt Nam tại Úc

Đối với xoài chế biến, có thể chú trọng một số sản phẩm chế biến từ xoài như bột xoài, xoài sấy dẻo, xoài non ngâm chua ngọt. Thị trường trong nước đã có các sản phẩm đa dạng từ xoài như: xoài sấy dẻo, nước xoài, kem xoài, kẹo xoài... Tuy nhiên, thực tế thì dân xứ mình nhìn chung không thích trái cây chế biến bằng trái cây tươi, vì thế thị trường tiêu thụ các sản phẩm xoài chế biến trong nước chưa nhiều. Ngoài ra, các chế biến khác từ xoài xanh như gỏi xoài khô cá sặc, xoài ngâm chua ngọt...khá phổ biến ở miền Nam, đã góp phần tiêu thụ xoài non. Ở Philippines, các sản phẩm chế biến từ xoài đa dạng hơn, ví như họ có thêm bột xoài, có thể pha nước uống liền.

Về khâu tiêu thụ, cần sự phối hợp giữa doanh nghiệp và nhà khoa học để kéo dài thời gian bảo quản trái. Quan trọng nhất là xây dựng các tổ, nhóm, HTX cùng nhau sản xuất và xây dựng thương hiệu cùng với doanh nghiệp. Khi thương hiệu có thì đầu ra tất sẽ ổn định. Quá trình xây dựng thương hiệu sẽ mất nhiều thời gian nên cần bắt tay vào làm càng sớm càng tốt. Hiện trên thế giới đã có các thương hiệu chuyên xuất khẩu xoài như EXOS PREMIUM, CAPEXO, DOLE...Hiện nay chuối Việt Nam đã được thương hiệu DOLE (Dole International Holdings - một trong những nhà sản xuất và tiêu thụ lớn nhất thế giới về trái cây và rau quả tươi chất lượng cao của Hoa Kỳ) chọn tiêu thụ và dán nhãn để xuất đi bán ở nhiều nước với giá rất cao. Đây là thành tựu rất đáng tự hào của trái chuối Việt Nam. Tại sao theo sau chuối, không phải là Xoài Cát Chu Cao Lãnh hay Xoài Cát Hòa Lộc? Điều này là hoàn toàn có khả năng, nhất là đối với xoài hữu cơ thì không lo gì đầu ra!

Kinh nghiệm xuất khẩu trái xoài tươi qua Úc

Tháng 8.2016, Úc cấp phép nhập khẩu xoài Việt Nam sau 7 năm đàm phán. Theo Thương vụ Việt Nam tại Úc, có một số kinh nghiệm đáng chú ý sau:

Thị hiếu tiêu dùng các nước nhập khẩu là thích xoài có vỏ từ vàng đến đỏ như vỏ táo tây, nên các giống xoài từ Úc, Israel… có màu vỏ bắt mắt hơn.

Chúng ta cần có chiến lược phát triển, xúc tiến thương mại như một số nước để đưa trái xoài ra thế giới. Hiện, Philippines đã có chiến lược phát triển xoài ra thị trường thế giới, là chương trình trọng điểm cấp quốc gia, nông dân toàn quốc áp dụng, trồng giống xoài ngon nhất, đạt chuẩn thu mua giá cao gần gấp đôi so với không đạt GAP. Vì thế, xoài trở thành “quốc quả” của Philippines, xuất khẩu sang nhiều nước. Thái Lan cũng triển khai chương trình GAP trên xoài với mục tiêu xuất qua Nhật, Úc …

Việc xuất khẩu xoài vào Úc cần chọn lựa giống xoài thu hoạch trái mùa với bản xứ. Ngoài Xoài Cát Chu và Xoài Cát Hoà Lộc, xoài tượng xanh trái lớn khá được ưa chuộng tại Úc. Do là xoài xanh, có thể bảo quản lâu, nên doanh nghiệp cần tính phương án vận chuyển đường biển để giảm đáng kể phí vận chuyển bằng đường hàng không, từ đó giảm giá thành để cạnh tranh tại thị trường Úc.

PGS.TS.Nguyễn Minh Châu (Nguyên Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam)

;
.
.
.
.