Đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt - Nông Thôn Việt

Đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt

Thứ Sáu, 09/06/2017, 09:47 [GMT+7]

Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc là ba địa phương đã được Chính phủ lựa chọn làm các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Vấn đề còn lại chỉ là làm thế nào để chúng thật sự trở thành đặc biệt. Và đây có vẻ là một vấn đề hoàn toàn không dễ.

Trước hết, cơ cấu tổ chức của một đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt như vậy đã được Luật Tổ chức Chính quyền địa phương xác định từ trước. Và theo quy định của Luật này thì có vẻ chúng chẳng có gì đặc biệt. Nghĩa là chính quyền của các đơn vị này vẫn sẽ gồm Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân như bất kỳ một đơn vị hành chính nào khác.

Thứ hai, đề xuất của Bộ KH-ĐT về những ưu tiên về kinh tế- xã hội cao hơn so với quy định của pháp luật hiện hành cũng không chắc làm cho chúng trở nên đặc biệt. Bởi vì rằng ưu tiên có cao đến mấy, thì tính chất thể chế hiện hành vẫn không hề thay đổi. Mà tính chất thể chế không hề thay đổi, thì chẳng thể có gì đặc biệt.

cho
Chợ đêm Phú Quốc một trong những điểm đến được du khách lựa chọn khi tham quan Phú Quốc. 

Ngược lại, sự ưu tiên, ưu đãi có thể dẫn đến những khuyến khích méo mó. Và những địa phương phát triển nhanh hơn nhờ được ưu tiên, ưu đãi sẽ chẳng có gì đặc biệt. Địa phương nào được ưu tiên, ưu đãi mà không phát triển nhanh?!

Ngoài ra, với sự thâm hụt ngân sách và với sự hạn chế của các nguồn lực khác, ưu tiên cho địa phương này chỉ có nghĩa là phải cắt giảm của các địa phương khác mà thôi. Thực tế là chúng ta sẽ không thể có đủ nguồn lực để ưu tiên, ưu đãi cho tất cả các địa phương nhằm tạo ra sự công bằng, cũng như thúc đẩy phát triển.

Có lẽ, muốn làm cho Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc thật sự trở thành các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, chúng ta cần có một sự đột phá về tư duy ở đây.

Trước hết, đặc biệt thì phải là đặc biệt về thể chế. Kinh nghiệm của thế giới cho thấy thể chế là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thịnh vượng của các cộng đồng dân cư. Nước Nhật đã trở nên giàu có, hùng cường là vì Minh Trị Thiên Hoàng đã cho nhập khẩu thể chế của nước ngoài vào nước mình. 

Những nước giàu có, thịnh vượng nhất thế giới hiện nay như Mỹ, Úc, Canada, Singapore, New Zealand,… đều là những nước đã nhập khẩu thể chế của Anh. Malaysia thậm chí chỉ quy định là trong lĩnh vực thương mại, nếu không có quy định của pháp luật Malaysia thì có nghĩa là áp dụng luật của Anh.

Tại sao chúng ta lại không thể làm như vậy?! Hãy cho Phú Quốc được áp dụng luật thương mại của Anh. Hãy cho Vân Đồn được áp dụng luật công ty của Mỹ… Bởi vì rằng luật thương mại của Anh được cho là tốt nhất thế giới. Cũng tương tự là sự đánh giá về luật công ty của Mỹ. Làm như thế này, chúng ta sẽ không phải tốn kém công sức để phát hiện ra châu Mỹ một lần nữa.

Mà việc thu hút các doanh nghiệp nước ngoài cũng sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Thực tế là hiện nay các doanh nghiệp nước ngoài tốn hàng năm trời vẫn không lần ra mối với hệ thống pháp luật của chúng ta, nhưng họ đều biết rất rõ luật thương mại của Anh, luật công ty của Mỹ.

Tất nhiên, chúng ta không nhất thiết phải nhập khẩu tất cả các thể chế của nước ngoài cho các đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt. Nguyên tắc là những gì liên quan đến kinh doanh và thương mại, chúng ta có thể nhập khẩu thể chế của nước ngoài; những gì liên quan đến văn hóa, xã hội chúng ta giữ nguyên thể chế của Việt Nam.

Cuối cùng, Hiến pháp quy định: “Đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập” (Khoản 1, Điều 110, Hiến pháp 2013). Như vậy, Quốc hội cần phải ban hành một đạo luật để thành lập các đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt. Đạo luật này hoàn hoàn có thể sửa đổi Điều 75 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương (quy định về cơ cấu tổ chức của các đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt) và kiến tạo một mô hình chính quyền hiệu năng hơn.

TS Nguyễn Sĩ Dũng

 

;
.
.
.