Nỗi niềm vú sữa - Nông Thôn Việt

Nỗi niềm vú sữa

Thứ Hai, 14/05/2018, 13:55 [GMT+7]

Mới vui, đã buồn

Út Tú kể, gia đình ông đã có hơn 40 năm trồng vú sữa ở xứ Vĩnh Kim và chỉ trồng duy nhất giống vú sữa Lò Rèn, loại trái cây đặc sản nổi tiếng của tỉnh Tiền Giang. Hai chục năm qua Út Tú trở thành thị dân, nhưng trong lòng chẳng bao giờ quên những ngày cả xóm chộn rộn thu hoạch rồi chở vú sữa ra chợ Vĩnh Kim để bán. “Lúc vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu GlobalGAP, tui mừng dữ lắm. Nhưng chưa được bao lâu thì hay tin giá bán vú sữa GlobalGAP chẳng hơn vú sữa trồng bình thường, nên nhà vườn nản chí”, Út Tú nhớ lại.

Nhiều nhà vườn đã áp dụng kỹ thuật bao trái để nâng cao chất lượng trái vú sữa xuất khẩu.
Nhiều nhà vườn đã áp dụng kỹ thuật bao trái để nâng cao chất lượng trái vú sữa xuất khẩu.

Đến đầu năm 2018, một lần nữa Út Tú lại mừng thầm cho trái vú sữa Lò Rèn quê ông, khi loại trái cây này được Cơ quan Kiểm dịch động thực vật Hoa Kỳ (thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ) cho phép nhập khẩu vào nước họ. Không riêng gì Út Tú mà nhiều nhà vườn trồng vú sữa ở các xã Vĩnh Kim, Song Thuận, Bàn Long, Phú Phong… của huyện Châu Thành đều vui mừng. Bởi lẽ, tuy chỉ mới có 13 doanh nghiệp được cấp phép cung ứng trái vú sữa cho thị trường Hoa Kỳ với số lượng còn “khiêm tốn” là 250 tấn/năm, nhưng sự kiện này đã mở ra cơ hội xuất khẩu loại trái cây được cho là “đặc sản chất lượng cao nhưng khó tính” của Tiền Giang, lâu nay chỉ bán loanh quanh ở thị trường trong nước và cũng là nạn nhân của điệp khúc “được mùa, rớt giá”.

Ông Hồ Văn Tuấn, nhà vườn có thâm niên hơn 40 năm trồng vú sữa Lò Rèn ở xã Phú Phong, cho biết sau khi có thông tin “vú sữa đi Mỹ” thì giá bán loại trái cây này ở mức bình quân từ 22.000 đồng - 25.000 đồng/kg loại 1; còn loại thường không dưới 12.000 đồng/kg, cao hơn trước khoảng 5.000 đồng/kg. Ai cũng hy vọng rồi đây vú sữa Lò Rèn sẽ quay trở lại vị thế “cây đặc sản có một không hai” của Tiền Giang, bởi tỉnh này hiện có hơn 1.100 ha vườn trồng vú sữa, trong đó có hơn 500ha vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim đang cho trái, với sản lượng hàng năm khoảng 10.000 tấn.

Cánh cửa đi Mỹ đã mở cửa với trái vú sữa nhưng các nhà vuồn lại lo âu trước tình trạng vườn cây suy kiệt do bệnh thối rễ, khô cành chết hàng loạt
Cánh cửa đi Mỹ đã mở cửa với trái vú sữa nhưng các nhà vuồn lại lo âu trước tình trạng vườn cây suy kiệt do bệnh thối rễ, khô cành chết hàng loạt

Nhưng một lần nữa, niềm vui của người trồng vú sữa lại “ngắn chẳng tày gang”. Lô hàng vú sữa Việt Nam đi qua Mỹ chưa được bao lâu thì “tin sét đánh” dội về: người tiêu dùng bên ấy đang ngần ngại dùng trái vú sữa Việt Nam vì… đã có trường hợp có dòi bên trong. Ông Nguyễn Văn Mẫn, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Tiền Giang, xác nhận sau khi trái vú sữa được cấp phép nhập khẩu vào Mỹ thì xuất hiện một số doanh nghiệp làm ăn theo kiểu “chụp giựt”. Họ thu mua xuất khẩu cả những trái vú sữa bị ruồi đục trái tấn công, nên khi qua đến Mỹ thì trong trái có dòi. Sau khi có thông tin về vấn đề này, Cục Bảo vệ thực vật đã làm việc với các doanh nghiệp xuất khẩu để chấn chỉnh. “Cụ thể, những doanh nghiệp được cấp mã số vùng trồng, có vùng nguyên liệu và có áp dụng biện pháp bao trái thì tiếp tục xuất khẩu, nhưng phải tăng cường kiểm soát ruồi đục trái trước khi đưa vào kiểm dịch. Còn đối với những doanh nghiệp không đáp ứng được các vấn đề trên thì tạm dừng xuất khẩu; tiếp tục đầu tư đến khi đủ tiêu chuẩn mới cho xuất khẩu trở lại”, ông Mẫn cho biết. Ngay sau khi trái vú sữa xuất khẩu bị phát hiện có dòi, gần đây các doanh nghiệp thu mua xuất khẩu lựa chọn nghiêm ngặt hơn, nên tỷ lệ trái được chọn chỉ khoảng 30% - 60%. Nhắc chuyện này, Út Tú chua xót nói: “Bao giờ người ta mới chịu làm ăn đàng hoàng để trái vú sữa có được chỗ đứng vững chắc trên thị trường xuất khẩu?”.

Ẩn họa trên vùng chuyên canh

Theo ý kiến của nhiều người, muốn phát triển trở lại vùng chuyên canh vú sữa Lò Rèn bạt ngàn như ngày xưa để phục vụ nhu cầu xuất khẩu ngày càng tăng thì ngành nông nghiệp phải cùng nhà vườn giải quyết bằng được một ẩn họa tiềm tàng: bệnh thối rễ, khô cành làm cây chết hàng loạt. Ông Út Tú kể, vùng chuyên canh vú sữa Lò Rèn nằm bên bờ sông Tiền và chịu ảnh hưởng của thủy triều từ con sông này. Trước đây, mỗi ngày 2 lượt, nước triều dâng lên tràn ngập dưới chân vườn cây vài giờ đồng hồ rồi sau đó rút xuống, vừa để lại lớp phù sa màu mỡ cho vườn cây, vừa góp phần tiêu diệt mầm mống sâu bệnh tiềm ẩn trong lòng đất. “Hồi đó cái bệnh thối rễ, khô cành chẳng có, sâu bọ rất ít nên chẳng ai sử dụng thuốc sát trùng, người trồng vú sữa chỉ sử dụng phân hữu cơ mà cây vẫn tươi tốt, trái sai oằn, bóng đẹp. Từ khi mấy ông cán bộ nông nghiệp “sáng kiến” chuyện đê bao khép kín ngăn nước triều bảo vệ vườn cây thì vườn vú sữa Lò rèn rơi vào thảm cảnh”, Út Tú nhớ lại. Theo Út Tú, sau khi có hệ thống đê bao khép kín thì sâu bọ nhiều hơn vì không bị nước triều tiêu diệt mỗi ngày, khiến nhà vườn phải gia tăng sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu các loại, nên cây suy kiệt nhanh, khô cành, thối rễ dẫn đến chết hàng loạt. Đáng chú ý là ngay trên diện tích vú sữa Lò Rèn từ 1 đến 15 năm tuổi vừa bị chết, nhà vườn cải tạo đất, khôi phục lại vườn cây, nhưng chỉ trong thời gian ngắn, cây…lại chết hết, trong khi những cây có tuổi đời 40 năm - 50 năm vẫn sống khỏe. “Tui nghĩ, từ sau khi bị đê bao khép kín, hệ thống mương vườn bị ứ đọng, khó tiêu thoát nước, trong khi nhà vườn có thói quen vứt rác, chất thải, nhánh cây bị bệnh xuống mương, nên mầm bệnh có điều kiện lưu tồn và lây lan nhanh, làm bộ rễ cây giảm khả năng đề kháng, bị hư thối khiến cây bị chết hàng loạt vô phương cứu vãn”, Út Tú nhận xét.

Thu mua vú sữa xuất khẩu sang Hoa Kỳ
Thu mua vú sữa xuất khẩu sang Hoa Kỳ

Trên thực tế, thời gian gần đây UBND tỉnh và ngành nông nghiệp tỉnh Tiền Giang cũng đau đầu trước nguy cơ vùng chuyên canh vú sữa Lò Rèn bị suy thoái, mai một. Vào tháng 2.2017, ông Lê Văn Hưởng, Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang, đã chủ trì Hội nghị Trưng cầu ý kiến nông dân đã và đang trồng vú sữa Lò Rèn, nhằm tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục tình trạng suy thoái vùng chuyên canh, vì xác định đây là cây ăn trái đặc sản quý giá của tỉnh cần được giữ gìn và phát triển. Ngành nông nghiệp Tiền Giang đã phối hợp với Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam tiến hành điều tra, đánh giá cơ bản về vùng trồng, diện tích, hệ thống thủy lợi… Nguyên nhân chính khiến cây vú sữa Lò Rèn bị suy kiệt được các chuyên gia nhận định: những năm trước nhà vườn ít bón phân vô cơ, không xử lý nhiều nên cây vú sữa sống lâu, năng suất cao. Những năm gần đây nhà vườn khai thác quá mức khả năng cho trái, thậm chí xử lý mùa nghịch nên có thể làm cho đất mất cân đối dinh dưỡng khiến cây suy kiệt, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển, trong đó có tác động từ hệ thống đê bao khép kín.

Theo Sở NN&PTNT Tiền Giang, nhiều giải pháp như bón phân cân đối, tăng bón phân hữu cơ, bón vôi để bổ sung nguồn dinh dưỡng cho đất, phục hồi lại bộ rễ cây, sử dụng các chế phẩm sinh học cải tạo đất vườn, vệ sinh vườn trồng phòng trừ nấm gây bệnh và kiểm tra nguồn nước tưới… đã được khuyến cáo cho người trồng vú sữa Lò Rèn. Nhưng theo GS.TS Võ Tòng Xuân, chỉ có xây dựng cụm liên kết sản xuất kỹ thuật cao theo tiêu chuẩn G.A.P mới là yếu tố tiên quyết để cải thiện chất lượng cây vú sữa Lò Rèn và trái vú sữa xuất khẩu.

Anh Hùng

;
.
.
.
.