Đi tìm bản sắc kiến trúc nông thôn - Nông Thôn Việt

Đi tìm bản sắc kiến trúc nông thôn

Chủ Nhật, 03/02/2019, 12:50 [GMT+7]

Một khoa học “gói” nhiều khoa học

Công nhận rằng việc định hình diện mạo kiến trúc - khoa học tổ chức, thiết kế không gian sống - là cực kỳ khó khăn, ông Lê Quang Huy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội trăn trở: “Kiến trúc mang trong mình yếu tố nghệ thuật về tổ chức không gian, vì thế ở đây không chỉ có vấn đề khoa học, kỹ thuật, mà còn gắn bó chặt chẽ với văn hóa, lịch sử, sáng tạo nghệ thuật nữa. Bản sắc kiến trúc mang đặc trưng về điều kiện tự nhiên, đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của từng giai đoạn trong quá trình phát triển, không phải là bất biến mà luôn vận động và trên con đường đó sẽ lắng đọng lại những gì cốt tủy nhất, bền vững nhất. Bản sắc kiến trúc quốc gia mang những đặc trưng chung, mang tính khái quát, còn từng vùng, miền, địa phương trong cả nước thì những đặc trưng chung nhất này lại được cụ thể hóa phù hợp”.

Nhà dài Tây Nguyên
Nhà dài Tây Nguyên

Theo lãnh đạo cơ quan chịu trách nhiệm thẩm tra dự luật, cái khó của quản lý kiến trúc còn nằm ở yêu cầu bảo đảm quyền hợp pháp của chủ đầu tư, những điều kiện cần thiết đảm bảo cho việc thể hiện bản sắc kiến trúc, do đó, chỉ có thể nghiên cứu, thống nhất quy định mang tính nguyên tắc về bản sắc kiến trúc truyền thống, dân tộc.

“Còn phải suy nghĩ thêm, nhưng những đặc trưng đầu tiên, chung nhất của bản sắc kiến trúc truyền thống mà tôi nghĩ đến rất gần gũi với tính cách của con người Việt Nam, của nền văn minh lúa nước: mang đậm tính dân tộc, tính địa phương; giản dị, khiêm tốn; khoáng đạt, hài hòa, gần gũi với tự nhiên, cảnh quan, phù hợp với khí hậu nhiệt đới, tập quán văn hóa; kết cấu tương xứng, hài hòa, chắc chắn nhưng kinh tế; màu sắc trang nhã; ưu tiên sử dụng vật liệu thân thiện, vật liệu địa phương…”, ông Huy chia sẻ với phóng viên.

Nhấn mạnh quan điểm coi bản sắc không phải là bất biến mà có sự vận động, phát triển, vị Phó chủ nhiệm Ủy ban KHCNMT của Quốc hội nhìn nhận, bản sắc kiến trúc của Việt Nam ở thời phong kiến “không giống và cũng không thể áp dụng một cách máy móc cho thế kỷ thứ XXI”. Kiến trúc một tòa nhà bây giờ có thể được coi là “chưa Việt Nam lắm”, nhưng 40 - 50 năm nữa, biết đâu lại có thể là biểu tượng đại diện cho kiến trúc Việt Nam của những tháng năm này...

Nhà sàn Mộc Châu
Nhà sàn Mộc Châu

Gian nan định hình diện mạo nông thôn

Trả lời câu hỏi riêng về kiến trúc nông thôn, ông Huy đồng cảm với nhận định của nhiều vị ĐBQH rằng công tác cấp phép xây dựng ở nông thôn chưa được quy định chặt chẽ trong pháp luật xây dựng. Ở nhiều vùng nông thôn, kiến trúc, cảnh quan đã và đang bị phá vỡ, đặc biệt kiến trúc nhà ở các khu vực giáp ranh đô thị, dường như đang bị “đô thị hóa cưỡng bức”, không còn giữ được dấu ấn kiến trúc nông thôn Việt Nam trong quá trình phát triển. Đây chính là khoảng trống mà Luật Kiến trúc - một khi được hoàn thiện, ban hành – sẽ góp phần “lấp đầy”, cải thiện tình hình.

Nhà có tường làm bằng đất ở miền Bắc
Nhà có tường làm bằng đất ở miền Bắc

Nhưng chỉ có Luật, dù là một đạo luật tốt, vẫn chưa đủ. TS, Kiến trúc sư Ngô Trung Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn (Bộ Xây dựng) nhìn nhận, bản sắc kiến trúc là kết tụ của những tinh hoa truyền thống ẩn hiện trong vật thể, lối sống, sự hình thành không gian cảnh quan và cảm nhận của con người.

“Sự kết tụ đó không hẳn là một hình ảnh rất cụ thể. Đừng nghĩ kiến trúc Việt Nam thì cứ phải là mái dốc, đầu đao uốn cong… nhà ở nông thôn Bắc bộ thì cứ phải chuối sau cau trước” – vị KTS kỳ cựu chia sẻ. Theo ông, khi tất cả những yếu tố kể trên hội tụ trong những vật thể được “thổi hồn” bởi các thế hệ kiến trúc sư, nhào nặn bởi bàn tay tài hoa của họ trong dòng chảy đương đại, ta có được bản sắc kiến trúc. Người chiêm ngưỡng cảm nhận thấy điều đó trong hình khối, chi tiết thiết kế, ánh sáng, bóng đổ… của công trình, cách tổ chức không gian gắn bó với thiên nhiên.

“Quản lý nhà nước sẽ góp phần định hướng, nhưng luật hóa bản sắc (một khái niệm rất trừu tượng) là chuyện cực kỳ khó. Tự thân cuộc sống, với tất cả các khía cạnh phong phú của nó sẽ góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, tài năng, tạo điều kiện cho các kiến trúc sư gắn bó với quê hương, từ đó tạo nên bản sắc kiến trúc. Đô thị hay nông thôn đều như vậy”, ông Ngô Trung Hải quả quyết.

Cẩm Hà

;
.
.
.
.