Triển vọng 'xuất ngoại' của trái cây - Nông Thôn Việt

Triển vọng 'xuất ngoại' của trái cây

Thứ Hai, 10/06/2019, 13:12 [GMT+7]

Theo Bộ NN&PTNT, xuất khẩu rau quả gần đây liên tục tăng trưởng ấn tượng, trong đó năm 2018 đạt đến 3,8 tỷ USD và đang phấn đấu lên mức 4,5 tỷ USD vào năm 2020. Có thể nói, tiềm năng xuất khẩu rau quả nói chung và mặt hàng trái cây nói riêng rất lớn, bởi nhu cầu tiêu thụ trái cây trên thế giới rất cao. Vấn đề hiện nay là việc đẩy mạnh liên kết giữa nhà vườn và doanh nghiệp để xây dựng các vùng chuyên canh cây ăn trái lớn, chất lượng đảm bảo nhằm phục vụ nhu cầu xuất khẩu quanh năm.

Tăng trưởng ấn tượng

Thanh long là loại trái cây xuất khẩu mạnh nhất hiện nay. Ảnh: Tân Thành.
Thanh long là loại trái cây xuất khẩu mạnh nhất hiện nay. Ảnh: Tân Thành.

Thống kê mới đây của Bộ NN&PTNT cho thấy, diện tích sản xuất trái cây ở các tỉnh thành phía Nam những năm qua tăng nhanh; trong đó giai đoạn từ năm 1996 - 2005 tăng bình quân 7%/năm, từ năm 2013 đến nay tăng khoảng 4,2%/năm. Đến cuối năm 2018, diện tích trái cây ở các địa phương phía Nam khoảng 596.331ha (chiếm 60% diện tích trái cây của cả nước); tổng sản lượng quả đạt hơn 6,6 triệu tấn mỗi năm.

Có 14 loại trái cây được trồng với diện tích lớn trên 10.000 ha/loại gồm: xoài với 80.000ha, chuối 78.000ha, thanh long 53.000ha, cam 44.000ha, bưởi 44.000ha, nhãn 35.000ha, sầu riêng 47.000ha… Nhờ phát huy tối đa về lợi thế đất đai, thổ nhưỡng, áp dụng tốt tiến bộ khoa học vào sản xuất, nhiều giống cây ăn trái mới được chọn tạo như thanh long ruột đỏ, ruột tím hồng; sầu riêng Ri6, sầu riêng Dona, chôm chôm Dona, cam mật không hạt, nhãn Ido… đã góp phần làm phong phú về chủng loại và nâng cao chất lượng trái cây, đáp ứng đa dạng nhu cầu của các thị trường tiêu thụ trên thế giới.

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt nhận định: “Chính việc thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp đã đưa trái cây phát triển nhanh, nhất là về xuất khẩu. Cụ thể, nếu như vào năm 2003 kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước chỉ có 151 triệu USD, đến năm 2013 vượt cột mốc 1 tỷ USD (đạt 1,07 tỷ USD); năm 2016 tăng lên 2,45 tỷ USD và năm 2018 xuất khẩu rau quả cán đích hơn 3,8 tỷ USD, trong đó sản phẩm quả chiếm hơn 80% tổng giá trị xuất khẩu…”.

Nhờ sự năng động của các doanh nghiệp và ngành chức năng nên nhiều thị trường xuất khẩu rau quả lớn được mở rộng. Năm 2004, chúng ta chỉ có 13 thị trường xuất khẩu có giá trị hơn 1 triệu USD; đến năm 2018 đã có 13 thị trường xuất khẩu lớn có giá trị trên 25 triệu USD. Trong đó, Trung Quốc là thị trường chính chiếm khoảng 73% trên tổng giá trị xuất khẩu rau quả của nước ta; kế đến là các thị trường Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hà Lan, Malaysia, Thái Lan, Úc…

Các nhà chuyên môn cho rằng, thuận lợi cơ bản là trên thế giới nhu cầu nhập khẩu rau quả luôn ở mức cao và liên tục tăng trong những năm qua. Thống kê của tổ chức FAO trong 9 năm (từ 2007 - 2016), giá trị nhập khẩu rau quả toàn thế giới luôn ở mức trên 100 tỷ USD/năm, bình quân tăng 12,2%/năm. Do đó, chúng ta cần xác định những loại cây thế mạnh để đầu tư, đột phá trong xuất khẩu.

Điều đáng quan tâm là thanh long của Việt Nam đang đứng đầu thế giới về diện tích, sản lượng và xuất khẩu. Năm 2010 xuất khẩu thanh long của nước ta mới 58 triệu USD thì năm 2018 đạt hơn 1,1 tỷ USD; vì vậy thanh long sẽ tiếp tục được kỳ vọng đột phá. Ngoài ra, còn có các loại trái cây đầy tiềm năng như chuối, xoài, khóm, cam, bưởi, sầu riêng, chôm chôm, nhãn… cùng một số loại có triển vọng xuất khẩu gồm chanh, măng cụt, vú sữa, bơ…

Thị trường còn mở rộng

Bưởi da xanh rất tiềm năng về xuất khẩu.  Ảnh: Tân Thành.
Bưởi da xanh rất tiềm năng về xuất khẩu. Ảnh: Tân Thành.

Tổ chức FAO nhận định, dân số thế giới tiếp tục tăng ở mức 1,1%/năm trong giai đoạn 2011 - 2020 sẽ làm tăng đáng kể về nhu cầu tiêu thụ trái cây. Thị trường rau quả luôn có tỷ trọng lớn nhất trong nhóm thực phẩm tươi sống toàn cầu (rau quả chiếm 59%); đặc biệt trong thời gian tới nhu cầu tiêu thụ rau quả tươi và chế biến trên thế giới dự báo tăng. Đây là cơ hội cho Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu rau quả, nhất là những thị trường khó tính…

Bộ NN và PTNT dự báo những năm tới thị trường xuất khẩu trái cây sẽ tăng trưởng và mở rộng, trong đó xác định 5 nhóm chính là: Trung Quốc (nhóm 1), các nước ASEAN cùng Hồng Công và Đài Loan (nhóm 2), Nhật Bản và Hàn Quốc (nhóm 3), Mỹ và Canada (nhóm 4), châu Âu (nhóm 5); tùy theo từng nhóm thị trường mà các doanh nghiệp nên cung ứng sản phẩm trái cây thích hợp về chủng loại, chất lượng nhằm gia tăng giá trị. Ngoài ra, các thị trường như Ấn Độ, UAE, Úc, NewZealand… cũng rất tiềm năng để đẩy mạnh xuất khẩu. Mục tiêu đến năm 2020, kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước phấn đấu đạt 4,5 tỷ USD (trong đó trái cây là 3,6 tỷ USD); đến năm 2030 kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt trên 7 tỷ USD (trong đó trái cây là 6 tỷ USD)…

Làm được điều này, Bộ NN&PTNT đề nghị các địa phương nhanh chóng tổ chức đề án phát triển trái cây chủ lực, trong đó chú trọng thị trường tiêu thụ, nhất là những thị trường lớn. Mỗi tỉnh nên chọn một vài chủng loại trái cây chủ lực để đầu tư xây dựng vùng sản xuất tập trung qui mô lớn, phát triển theo chuỗi giá trị, có sự liên kết giữa người sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu. Khuyến khích các tỉnh Nam bộ thực hiện mô hình liên kết trước mắt, với 5 loại trái cây “thanh long, xoài, chôm chôm, sầu riêng và nhãn”.

Trái cây của các địa phương được giới thiệu tại các hội chợ. Ảnh: Đ.T
Trái cây của các địa phương được giới thiệu tại các hội chợ. Ảnh: Đ.T

Tiến sĩ Võ Hữu Thoại, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam, cho rằng: “Chất lượng là vấn đề quan trọng trong xuất khẩu trái cây, tuy nhiên điều đáng lo ngại là tình trạng biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn sẽ tác động không nhỏ đến sản xuất trái cây của vùng. Do đó, các địa phương cần nhanh chóng tăng cường năng lực cảnh báo, xác định vùng trồng cây thích ứng với điều kiện bất lợi của môi trường nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu đang xảy ra ở ĐBSCL.

Bên cạnh đó, đầu tư kinh phí chọn lọc, lai tạo giống cây chống chịu điều kiện bất lợi…” Ông Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp trăn trở: “Gần đây dịch bệnh bùng phát tràn lan trên cây có múi, gây thiệt hại lớn cho người dân. Tỉnh đang quyết liệt triển khai nhiều giải pháp phòng chống, đồng thời mời các nhà khoa học về giúp sức”.

Thêm vấn đề nan giải mà Cục Bảo vệ Thực vật lưu ý các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây, khi các nước nhập khẩu trên thế giới dựng lên rào cản kỹ thuật, ngay cả Trung Quốc vốn được coi là thị trường dễ tính thì nay đã tăng cường kiểm dịch thực vật. Trong khi những thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, NewZealand, Úc… sẽ đòi hỏi điều kiện khắt khe hơn, trong đó quả tươi phải áp dụng xử lý hơi nước nóng và chiếu xạ, trước khi xuất khẩu. Đây là những vấn đề buộc các doanh nghiệp phải ứng phó phù hợp, nhằm tránh nguy cơ đánh mất thị trường xuất khẩu.

TÂN THÀNH

;
.
.
.
.