Năng lượng mặt trời - lĩnh vực mới đầy hấp dẫn - Nông Thôn Việt

Năng lượng mặt trời - lĩnh vực mới đầy hấp dẫn

Thứ Ba, 27/08/2019, 12:31 [GMT+7]

Dù năng lượng mặt trời là ngành còn non trẻ ở Việt Nam - chỉ mới được chú ý phát triển 2 năm gần đây - nhưng đã trở thành ngành thu hút nhiều sự quan tâm do tiềm năng kinh tế to lớn mà nó mang lại. 6 tháng gần đây có thể nói là thời gian thị trường điện mặt trời nước ta “tỏa nhiệt” cao nhất từ trước đến nay.

Theo số liệu mới công bố đầu tháng 7 của Công ty nghiên cứu ngành năng lượng Rystad Energy (Na Uy), sản lượng điện mặt trời của Việt Nam từ tháng 6 năm ngoái đến tháng 6 năm nay tăng tới 400 lần, từ 10 Mwac lên 4 Gwac, vượt qua cả Australia - nước có tới hơn 1/5 dân số sử dụng năng lượng mặt trời với công suất ngày càng tăng. Điều này làm bất ngờ ngay cả giới chuyên gia thế giới, và Rystad đã đánh giá Việt Nam là một "cường quốc năng lượng mặt trời trong khu vực Đông Nam Á".

Một phần lý do của sự phát triển vượt bậc này là các nhà đầu tư đã chạy đua hết tốc lực để kịp hoàn thành trước thời điểm 30/06/2019, nhằm được hưởng chính sách ưu đãi thuế của nhà nước. Cụ thể, theo Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg do Thủ tướng ban hành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có trách nhiệm mua toàn bộ lượng điện sản xuất từ các dự án điện mặt trời hòa lưới điện có ngày vận hành trước 30/6/2019 trong vòng 20 năm với giá mua ưu đãi là 9,35US cent/kWh. Theo dự thảo mới, giá mua điện mặt trời sau 30/06 chỉ còn khoảng 6,67 US cent/KWh (giảm gần 30%).

Mặc dù thời điểm 30/06 đã qua nhưng làn sóng đầu tư vào ngành này vẫn còn mạnh mẽ nhờ vào tiềm năng kinh tế mà các nhà đầu tư đã thấy trước.

Năng lượng của tương lai

Nhu cầu điện năng của nước ta đang tăng nhanh do sự phát triển đi lên của nền kinh tế. Với ưu điểm là nguồn năng lượng bền vững, có thể tái tạo, năng lượng mặt trời đang là hướng đi của không chỉ ngành năng lượng Việt Nam mà còn của toàn thế giới khi mà những năng lượng hóa thạch như than đá, dầu khí đang dần cạn kiệt.

Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển ngành năng lượng mặt trời khi là một trong những nước nằm trong dải phân bố ánh nắng nhiều nhất trong năm trên bản đồ bức xạ thế giới: từ 2.000 đến 2.500 giờ có ánh sáng hàng năm, mức độ bức xạ mặt trời tính bình quân có thể đạt khoảng 3 - 5 kWh/m2/ngày. Do vậy, ngành này đã và đang thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước với hàng loạt dự án quy mô lớn. Chỉ trong tháng 6 vừa qua đã có hơn 30 nhà máy điện mặt trời được đưa vào vận hành.

Ông Nguyễn Hồ Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Bamboo Capital cho biết cuối tháng 6 vừa qua, doanh nghiệp của ông vừa khánh thành Nhà máy Điện năng lượng mặt trời BCG - CME Long An 1 với công suất 57 triệu kWh/năm trên diện tích 50,2ha. “Chúng tôi nhìn thấy được những lợi thế khi đầu tư vào năng lượng mặt trời, như chi phí đầu tư ban đầu không quá cao như điện gió và thời gian thi công không dài như thủy điện. Đồng thời, điện mặt trời không gây tiếng ồn và có thể lắp đặt được nhiều nơi bao gồm cả mái của các nhà máy và thậm chí là những mái nhà trong thành phố”.

Số liệu của EVN cho thấy, tính đến 30/06/2019, nước ta có 82 nhà máy điện mặt trời đang hoạt động với trên 4.460 MW điện đã hòa lưới. Trong đó có 72 nhà máy thuộc quyền điều khiển của cấp Điều độ Quốc gia (Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia - A0) với tổng công suất 4.189 MW, 10 nhà máy thuộc quyền điều khiển của các cấp điều độ miền với tổng công suất 275 MW.

Theo ông Nguyễn Quốc Trung - Trưởng phòng Điều hành thị trường điện của A0, thời điểm giữa tháng 04/2019, toàn hệ thống điện chỉ có 4 nhà máy điện mặt trời với tổng công suất chưa tới 150 MW. Còn thời điểm này, nguồn điện mặt trời đã chiếm tỷ lệ 8,28% công suất đặt của hệ thống điện Việt Nam. Dự kiến, từ nay đến cuối năm 2019, A0 sẽ tiếp tục đóng điện đưa vào vận hành thêm 13 nhà máy điện mặt trời, với tổng công suất 630 MW, nâng tổng số nhà máy điện mặt trời trong toàn hệ thống lên 95 nhà máy.

Với sự phát triển hiện đại nhanh chóng của khoa học công nghệ, giá thành sản xuất điện mặt trời đang liên tục giảm, các tấm pin mặt trời ngày càng giảm giá thành và được cải tiến theo hướng tăng năng suất, tăng tuổi thọ pin. Điều này càng thêm lý do cho nhiều nhà đầu tư quyết định dấn thân vào thị trường điện mặt trời.

Phát triển quá “nóng”?

Thị trường điện mặt trời phát triển sôi động từng ngày là điều đáng mừng trong bối cảnh nước ta đang thiếu điện sinh hoạt, sản xuất, nhất là vào mùa khô, nóng. Tuy nhiên, việc phát triển ồ ạt nhưng không đồng bộ của ngành này đã gây không ít khó khăn cho việc điều độ hệ thống lưới điện quốc gia.

Giám đốc A0 - ông Nguyễn Đức Cường cho biết, dù không muốn nhưng vừa qua phía điều độ buộc phải giảm tải của các nhà máy để đảm bảo an toàn lưới điện và an ninh hệ thống điện theo yêu cầu về kỹ thuật. Sự thiếu đồng bộ về quy hoạch, thiếu chính sách phát triển năng lượng tái tạo một cách hợp lý, dẫn tới tình trạng các nhà đầu tư đổ xô vào làm điện mặt trời, nhiều nhà máy đồng loạt đấu nối vào đường dây truyền tải, nhất là ở một số khu vực riêng lẻ có số giờ nắng nhiều như Ninh Thuận, Bình Thuận, Đắk Lắk đã gây ra hiện tượng quá tải lưới 110kV, 220kV. Thêm vào đó, do phụ thuộc vào thời tiết, loại hình nguồn điện này không ổn định, có sự biến động lớn về công suất ngày - đêm và theo mùa, gây thách thức rất lớn cho hệ thống điện, nhất là trong bối cảnh đang có rất ít nguồn dự phòng.

Thực trạng trên đòi hỏi phải có quy hoạch chi tiết, bài bản cho từng địa phương trong việc phát triển năng lượng mặt trời, bao gồm cả việc nâng cấp lưới điện quốc gia. Ông Vũ Xuân Khu, Phó Giám đốc A0 nhận định rằng nếu có mạng lưới điện mặt trời đủ rộng, các nơi có thể bù cho sự thiếu hụt cục bộ của nhau thì rủi ro sẽ không quá lớn. Trong trường hợp thời tiết xấu kéo dài cả ngày hoặc nhiều ngày trên một khu vực rộng lớn thì ngành khí tượng hoàn toàn có thể dự báo được và phát điện các nguồn dự phòng mà không phải vất vả lo ứng phó.

NGỌC PHƯƠNG

;
.
.
.
.