'Xanh hóa' tín dụng - Nông Thôn Việt

'Xanh hóa' tín dụng

Thứ Tư, 05/02/2020, 08:57 [GMT+7]

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn ra trên toàn cầu, trong đó Việt Nam là một trong những nước bị ảnh hưởng nặng nhất thì việc tăng trưởng xanh và bền vững, hướng đến phát triển kinh tế hài hòa với phát triển xã hội và bảo vệ môi trường là xu hướng tất yếu. Trong đó, tín dụng xanh đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững, cũng như hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng xanh của Chính phủ đề ra.

 

Xu hướng tài chính tất yếu

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, năm 2015, NHNN đã ban hành Chỉ thị 03/2015 yêu cầu các Ngân hàng thương mại (NHTM) thúc đẩy cấp tín dụng xanh cho những dự án có mục tiêu rõ ràng về việc bảo vệ môi trường, khuyến khích hoạt động kinh doanh thân thiện với môi trường. Đầu năm 2017, NHNN cũng ban hành Chỉ thị 01/2017 tiếp tục nhấn mạnh việc triển khai kế hoạch hành động của ngành ngân hàng thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đến năm 2020. Đây được coi là những bước đi đầu tiên trong định hướng hoạt động ngân hàng hướng tới mục tiêu Quốc gia về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Nhận thức được tín dụng xanh là xu hướng tài chính tất yếu, các tổ chức tín dụng (TCTD) đã nhanh chóng vào cuộc, xây dựng quy trình thẩm định rủi ro môi trường và xã hội trong các quy định nội bộ, đồng thời lồng ghép hoạt động tín dụng xanh trong chiến lược phát triển của ngân hàng của mình.

Là NHTM chiếm 51% thị phần cho vay nông nghiệp, nông thôn, Agribank đã triển khai chương trình tín dụng ưu đãi phục vụ “Nông nghiệp sạch” từ năm 2016 với quy mô lớn. Từ nguồn vốn Agribank, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao đã và đang được hình thành trên cả nước như trồng hoa (Lâm Đồng), cánh đồng mẫu lớn (Cần Thơ), cá tra (An Giang), chăn nuôi lợn (Hà Nam), mía (Khánh Hòa), ngô (Sơn La)… Ngoài ra, Agribank cũng tăng cường rót vốn vào các dự án năng lượng sạch, điện mặt trời, tham gia nhiều dự án có liên quan đến bảo vệ môi trường do Ngân hàng Thế giới (WB) và các tổ chức tài chính tài trợ như: Dự án nguồn lợi ven biển vì sự phát triển bền vững; Quản lý rủi ro thiên tai; Hỗ trợ nông nghiệp Carbon thấp; Cấp nước sạch và vệ sinh nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng; Đưa vốn tín dụng vào công cuộc chống hạn, mặn đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung Tây nguyên…

HDBank đã triển khai nhiều gói tín dụng xanh, trong đó có chương trình tín dụng xanh điện mặt trời với quy mô lên đến 10.000 tỷ đồng, dự kiến tăng lên 16.000 tỷ đồng trong năm 2020 tùy theo sự thay đổi nhu cầu của thị trường. Ông Nghiêm Xuân Thành, Chủ tịch HĐQT Vietcombank cho biết, thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh là cơ hội lớn đối với các NHTM. Việc tuân thủ tốt các quy định về môi trường, xã hội sẽ giúp các NHTM trong nước có cơ hội nhận được vốn đầu tư từ các nước phát triển, có tiêu chuẩn khắt khe về môi trường như Nhật Bản, EU… Chẳng hạn như trong năm 2019, Ngân hàng JBIC (Nhật Bản) đã cấp vốn cho Vietcombank 200 triệu USD không có tài sản bảo đảm để tài trợ các dự án điện gió, điện mặt trời góp phần bảo vệ môi trường.

Tương tự, Nam A Bank đã ký kết với Quỹ Hợp tác khí hậu toàn cầu (GCPF) về việc triển khai chương trình Tín dụng xanh tại Việt Nam. Theo đó, Nam A Bank sẽ cấp tín dụng xanh trung và dài hạn cho các dự án thúc đẩy giảm khí thải CO2 và các dự án tiết kiệm 20% nhu cầu năng lượng. Cụ thể, đối với khách hàng doanh nghiệp, Nam A Bank cấp tín dụng xanh cho các mục đích đầu tư máy móc, thiết bị; bổ sung vốn lưu động phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh các sản phẩm, thiết bị thân thiện với môi trường hoặc cung cấp vốn đầu tư đối với các dự án năng lượng mặt trời.

Đối với chính sách cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn, Nam A Bank cấp tín dụng xanh cho các mục đích mua sắm thiết bị sản xuất ngành nông nghiệp để tiết kiệm năng lượng, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và không gây ô nhiễm môi trường. Lãnh đạo VietinBank cũng cho biết tính đến hết quý 3/2019, VietinBank đã ký kết hơn 600.000 hợp đồng cấp tín dụng xanh với tổng dư nợ là hơn 16.000 tỷ đồng trong tất cả các lĩnh vực, đặc biệt tập trung và tài trợ cho năng lượng tái tạo, xử lý chất thải và quản lý nước sạch…

Với sự vào cuộc của nhiều NHTM, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2019 khoảng 14%. Đến quý 3/ 2019, tăng trưởng tín dụng mặc dù mới đạt khoảng 8,64% so với cuối năm 2018, tương đương với khoảng 623.000 tỷ đồng được giải ngân ra nền kinh tế. Nhưng trong đó, tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn chiếm 24,34% tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế, dư nợ tín dụng đối với các dự án xanh đạt 310.600 tỷ đồng, tăng 29% so với năm 2018.

Thách thức từ nguồn

Mặc dù là xu hướng tất yếu nhưng tăng trưởng xanh, tài chính xanh, ngân hàng - tín dụng xanh là lĩnh vực hết sức mới mẻ ở Việt Nam. Việc đầu tư vào các ngành, lĩnh vực xanh, nhất là lĩnh vực năng lượng tái tạo, tiết kiệm và hiệu quả năng lượng tại Việt Nam hiện nay đòi hỏi thời gian hoàn vốn dài, chi phí đầu tư lớn, rủi ro thị trường cao, nên rất cần các ưu đãi về thời hạn và chi phí vốn vay.

Trong khi đó, nguồn vốn huy động của các TCTD thường là ngắn hạn, huy động theo chi phí vốn thương mại trên thị trường nên có chi phí cao. Ðể có thể cung cấp các khoản tín dụng với thời hạn dài và lãi suất ưu đãi cho các ngành, lĩnh vực xanh, các TCTD cần được hỗ trợ tiếp cận các nguồn vốn dài hạn, ưu đãi, hoặc có cơ chế chia sẻ lãi suất cho vay giữa các TCTD. Mặc dù hiện nay, nhiều NHTM đều có các gói tín dụng xanh nhưng về lâu dài, nếu không giải quyết vấn đề huy động vốn cho chương trình tín dụng xanh thì khó có thể duy trì mức độ tăng trưởng của tín dụng xanh. Bởi lẽ, nguồn vốn để thực hiện tín dụng xanh là rất lớn trong khi các NHTM đang phải đối mặt với những thách thức từ xử lý nợ xấu, tái cơ cấu, áp lực đáp ứng tiêu chuẩn Basel II, các quy định về giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động các TCTD…

Bên cạnh đó, nhận thức và năng lực của các TCTD trong phát triển các sản phẩm tín dụng xanh mới ở bước đầu và còn hạn chế. Do đó, đòi hỏi có sự hỗ trợ nhằm tăng cường năng lực cho các TCTD trong việc lựa chọn, thẩm định, giám sát các khoản cấp tín dụng xanh. Nhiều NHTM nhìn nhận, thách thức đối với ngân hàng khi thực hiện chính sách tín dụng xanh là quy định về pháp luật còn dàn trải, rủi ro liên quan đến môi trường, xã hội, đến các lĩnh vực khác nhau. Các dự án đáp ứng đủ tiêu chuẩn để giảm thiểu rủi ro liên quan đến môi trường xã hội thường làm phát sinh chi phí đầu tư. Nhiều ngành nghề liên quan đến tăng trưởng xanh là các ngành nghề mới ở Việt Nam như điện mặt trời, điện gió, điện rác… nên việc thẩm định các dự án để được cho vay theo các gói tín dụng xanh còn gặp không ít khó khăn.

Để phát triển chính sách tín dụng hướng tới tăng trưởng xanh, TS.Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho rằng, bên cạnh việc hoàn thiện tiêu chí pháp lý, cần có kế hoạch triển khai hành động để phát triển xanh, phân loại tín dụng xanh và hiệu quả kinh tế xanh đối với tín dụng ngân hàng.

Cụ thể, NHNN nên giảm dự trữ bắt buộc, để dự trữ bắt buộc đối với tín dụng xanh giảm thấp nhất và phân lại nhóm nợ, vì tăng trưởng tín dụng xanh rủi ro nhiều nhằm khuyến khích ngân hàng cho vay; Cấp thêm tín dụng cho các ngân hàng có dư nợ tín dụng xanh nhiều; Tiếp tục giảm và có những ưu đãi về lãi suất tăng cấp vốn để khuyến khích NHTM tăng trưởng tín dụng xanh như một trong 5 lĩnh vực ưu tiên cấp tín dụng đang được quy định

MINH HUY

;
.
.
.
.