Xuất khẩu thủy sản ở ĐBSCL kỳ vọng bứt phá - Nông Thôn Việt

Xuất khẩu thủy sản ở ĐBSCL kỳ vọng bứt phá

Thứ Ba, 11/08/2020, 07:04 [GMT+7]

Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (gọi tắt là EVFTA) được xem là cơ hội tốt cho nhiều sản phẩm thủy sản ở ĐBSCL đẩy mạnh việc thâm nhập vào thị trường lớn EU. Tuy nhiên, vẫn có không ít khó khăn, thách thức đặt ra về chất lượng, xuất xứ hàng hóa…

 

Chế biến cá tra xuất khẩu ở Tiền Giang.
Chế biến cá tra xuất khẩu ở Tiền Giang.

Chuyện hậu Covid-19

Nhiều năm qua xuất khẩu cá tra là thế mạnh của các tỉnh ĐBSCL, thế nhưng từ đầu năm 2020 đến nay tình hình sản xuất và tiêu thụ ảm đạm khiến người nuôi cùng doanh nghiệp đều lâm vào khốn khó. Ông Cao Lương Tri, hộ nuôi cá tra ở TP Long Xuyên (An Giang) thở dài: “Gia đình tôi còn gần 500 tấn cá tra hiện đã quá lứa thu hoạch rất lâu, bình quân cá có trọng lượng tới 1,5 - 2 kg/con, nhưng chưa thể bán được bởi các nhà máy rất chậm thu mua. Tình hình này càng kéo dài, người nuôi càng lỗ nặng”. Theo thông tin từ Sở NN&PTNT các tỉnh ĐBSCL, hiện nay giá cá tra tiếp tục duy trì ở mức thấp khi dao động chỉ từ 17.500 – 19.000 đồng/kg (tùy loại), với mức này người nuôi phải chịu lỗ từ 3.500 - 5.000 đồng/kg.

Số liệu từ Tổng cục Thủy sản (Bộ NN&PTNT), năm 2020 toàn vùng ĐBSCL dự kiến thả nuôi khoảng 6.600ha cá tra, với sản lượng ước khoảng 1,42 triệu tấn. Từ đầu năm đến naym giá cá tra thương phẩm dao động ở mức từ 19.000 đồng/kg trở xuống, thấp hơn giá thành khá nhiều. Nguyên nhân khiến cá tra sụt giảm là do diện tích thả nuôi tăng nhanh, trong khi đầu ra gặp khó khăn bởi ảnh hưởng dịch bệnh Covid-19.

Ông Dương Nghĩa Quốc, Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam lo lắng: “Giá cá tra nguyên liệu đã sụt giảm từ giữa năm 2019 kéo dài đến tận hôm nay khiến nhiều hộ phải “treo ao” bởi không còn khả năng cầm cự. Điều đáng lo là tình hình dịch Covid-19 ở nhiều nước còn phức tạp nên việc xuất khẩu ì ạch. Nhiều doanh nghiệp chế biến đang “ôm” lượng lớn cá tra tồn kho mà chưa thể xuất được”. Ông Doãn Tới, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nam Việt bộc bạch: “Ngành cá tra đang trong giai đoạn khó từ thị trường trong nước lẫn xuất khẩu, nhưng Nam Việt vẫn nỗ lực duy trì sản xuất nhằm giải quyết việc làm cho hàng ngàn công nhân, không để ai nghỉ việc. Tuy nhiên, nếu thị trường xuất khẩu còn ảm đạm kéo dài thì nhiều doanh nghiệp sẽ đuối sức”.

Đối với con tôm, dù dễ thở hơn nhưng thời gian qua vẫn gặp những trở ngại nhất định. Theo Bộ NN&PTNT, điều kiện nuôi tôm ở ĐBSCL những tháng đầu năm 2020 không thuận lợi bởi hạn mặn gay gắt, cộng với xuất hiện một số cơn mưa trái mùa và biến động nhiệt độ ngày đêm khá cao làm ảnh hưởng nhiều vùng nuôi. Ngoài ra, tình hình xuất khẩu tôm cũng lắm gian nan bởi ảnh hưởng dịch bệnh Covid-19, nhất là đối với thị trường Trung Quốc. Mặt khác, thông thường hàng năm các khách hàng truyền thống ở châu Âu sẽ sang Việt Nam thăm nhà máy để xem xét ký hợp đồng mới. Tuy nhiên, đến nay không ít khách hàng đã hủy lịch sang, đồng nghĩa với hợp đồng mới bị giảm. Tình hình xuất khẩu chậm đã kéo giá tôm nguyên liệu ở ĐBSCL trong quý I-2020 giảm khoảng 20% so với cùng kỳ…

Cơ hội tăng tốc vào cuối năm

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) dự báo xuất khẩu tôm sẽ phục hồi và tăng tốc vào thời điểm cuối năm 2020. Nguyên nhân là Hiệp định EVFTA có hiệu lực từ 1/8/2020 với mức thuế nhập khẩu hầu hết tôm nguyên liệu vào EU giảm từ 12 - 20% xuống 0%; thuế nhập khẩu tôm chế biến cũng về 0% sau 7 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực. Nhờ đó chúng ta có khả năng cạnh tranh tốt hơn so với Ấn Độ, Thái Lan và Indonesia. Năm 2020, dự kiến xuất khẩu tôm của Việt Nam vào EU tăng khoảng 15%, đạt 800 triệu USD.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký VASEP lưu ý thêm, so với các nước khác, có thể thấy lợi thế cạnh tranh nhập khẩu vào EU rõ rệt là tôm sú, tôm thẻ chân trắng đông lạnh xuất khẩu, khi tôm sú được giảm từ mức thuế GSP 4,2% về 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực, tôm thẻ đông lạnh sẽ giảm dần về 0% sau 5 năm; trong khi Thái Lan không được hưởng GSP, không ký FTA, bị mức thuế cơ bản 12%; Ấn Độ không có FTA chịu thuế GSP 4,2%; Indonesia hưởng thuế GSP 4,2%; Ecuador thuế cơ bản 12%...

Tuy nhiên, các doanh nghiệp và các địa phương cần quan tâm việc EU cấm sử dụng chất Ethoxyquin trong thức ăn thủy sản; các nhà máy phải có trách nhiệm và biện pháp kiểm tra tồn dư Ethoxyquin nhằm đảm bảo không có chất này trong sản phẩm. Ngoài ra, các nhà máy phải cho biết nếu không sử dụng Ethoxyquin thì bên cung cấp thức ăn sử dụng chất nào để chống ô xy hóa và chất mới này có chứa thành phần độc hại nào hay không? Quy định mới này sẽ gây thêm áp lực về ghi nhận và truy xuất nguồn gốc, bên cạnh đó việc thay thế thành phần chống ô xy hóa trong thức ăn có thể khiến cho giá thức ăn và giá thành sản xuất tăng lên.

Thu hoạch tôm ở ĐBSCL.
Thu hoạch tôm ở ĐBSCL.

Sở NN&PTNT tỉnh Cà Mau, địa phương có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước với hơn 280.000ha, sản lượng hơn 190.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu khoảng 1 tỷ USD/năm… nhận định, cùng với những thuận lợi khi EVFTA có hiệu lực, thì dự báo nhu cầu tiêu thụ tôm trên thế giới sẽ tăng, do một số nước nuôi tôm bị thiệt hại, sẽ tạo cơ hội cho xuất khẩu tôm Việt Nam tăng tốc. Song, cũng cần ứng phó với những rào cản từ Hiệp định EVFTA như yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, việc truy xuất nguồn gốc… Do đó, tỉnh yêu cầu các huyện, hợp tác xã, người nuôi đẩy mạnh áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đạt chứng nhận tiêu chuẩn nuôi an toàn (như VietGAP, GlobalGAP, ASC…) theo quy định.

Về xuất khẩu cá tra, Tổng cục Thủy sản (Bộ NN&PTNT) đề nghị các doanh nghiệp chế biến cần chuẩn bị tốt nội lực để tận dụng cơ hội xuất khẩu sang thị trường EU, theo đó phải xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử đối với chuỗi xuất khẩu, nhà máy chế biến, cơ sở nuôi, ao nuôi đã được cấp mã số nhằm minh bạch thông tin. Hệ thống truy xuất điện tử này của doanh nghiệp chế biến có thể kết nối với hệ thống quản lý ao nuôi của cơ quan quản lý thủy sản. Khuyến khích người nuôi, doanh nghiệp chế biến tham gia chuỗi liên kết, để sản xuất theo tín hiệu thị trường, tránh tình trạng dư nguồn cung cá nguyên liệu hoặc thiếu nguyên liệu phục vụ xuất khẩu.

Theo ông Dương Nghĩa Quốc, Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam, cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến cho doanh nghiệp và người nuôi về các quy định tại EVFTA; việc thúc đẩy cải thiện chất lượng ngành hàng cá tra được tập trung vào chất lượng con giống, cần tăng cường áp dụng công nghệ mới vào công đoạn ương dưỡng cá giống như sử dụng chế phẩm sinh học, vắc xin; khuyến khích các doanh nghiệp có tiềm lực tham gia chọn tạo, sản xuất cá tra bố mẹ, hậu bị, giống có chất lượng…

Tóm lại, để ngành cá tra phát triển bền vững trước những cơ hội cũng như thách thức khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực, thì việc cải thiện chất lượng, hình ảnh sản phẩm và xây dựng thương hiệu là rất cần thiết. Ngành chức năng cần hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường gắn với xây dựng thương hiệu cho sản phẩm cá tra chất lượng cao; thực hiện đề án sản phẩm quốc gia làm lực đẩy cho Nghị định cá tra phát huy tác dụng. Tính toán xây dựng dòng sản phẩm cá tra fillet chất lượng cao; đa dạng hóa sản phẩm, phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm giá trị gia tăng đáp ứng tốt nhất cho thị trường lớn EU…

TÂN THÀNH

;
.
.
.
.