Khi Jack Ma 'gõ cửa' làng nghề Việt - Nông Thôn Việt

Khi Jack Ma 'gõ cửa' làng nghề Việt

Thứ Sáu, 08/12/2017, 16:21 [GMT+7]

Trước thềm hội thảo “Kinh tế Việt Nam: Động lực tăng trưởng và giải pháp thúc đẩy” do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức vào giữa tháng 11 vừa qua, PGS. TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đã phát biểu: “Jack Ma sang Việt Nam mang theo tín hiệu báo động, nếu người Việt Nam không làm thì Jack Ma sẽ làm”. Ông Thiên đã có lời cảnh báo rất cần thiết với cộng đồng doanh nhân Việt Nam, song có vẻ như không sớm bởi thực tế tập đoàn Alibaba của Jack Ma đã lặng lẽ “gõ cửa” các làng nghề Việt Nam từ hơn một năm trước…

Ngoại “lặn lội”, nội “thất thủ”

Khi mọi người đang mải miết lo toan công việc vào những ngày cuối tháng chạp năm Ất Mùi (đầu năm 2016 dương lịch) thì có một đội tư vấn thương mại điện tử lặng lẽ đến gặp các chủ doanh nghiệp ở làng nghề Đồng Kỵ (Bắc Ninh) để tư vấn, mời mở gian hàng. Hầu hết các nhân viên tư vấn này đi xe máy từ Hà Nội, không quản ngại đường xa, rét mướt, vượt gần 20km đến với làng nghề mộc mỹ nghệ nổi tiếng của cả nước.

Có ba gói dịch vụ được đưa ra, bao gồm tư vấn mở gian hàng, tư vấn thiết kế gian hàng, tìm kiếm bạn hàng, lựa chọn bạn hàng. Doanh nghiệp khi mua gói dịch vụ sẽ được nhân viên đến tận nơi hỗ trợ về gian hàng, chụp ảnh và trưng bày sản phẩm. Gian hàng duy trì càng lâu, uy tín của họ trên hệ thống giao dịch trực tuyến của doanh nghiệp sẽ tăng cao hơn, càng dễ tìm bạn hàng hơn.

Tỷ phú Jack Ma
Tỷ phú Jack Ma

Mấy tháng sau, vào những ngày đầu hè 2016 nóng bỏng, tại khách sạn Bảo Sơn (Hà Nội), nhiều doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ Hà Nội, Ninh Bình, Bắc Ninh… có mặt để dự một hội thảo về thương mại điện tử. Cuối buổi, hàng chục doanh nghiệp ký được hợp đồng tìm bạn hàng mới, ai cũng hân hoan. Bên cạnh đó, nhiều hợp đồng mua gian hàng điện tử cũng được ký kết. Nhân viên tư vấn rất bận bịu với khách hàng và không ai phải ra về “tay trắng” vì… không có hợp đồng mua gian hàng điện tử.

Tất cả những sự kiện đó đều được triển khai bài bản, chuyên nghiệp và tích cực. Từ nhân viên tư vấn đến các khách hàng - là các chủ doanh nghiệp làng nghề, đều thoải mái với tinh thần… “cả nhà cùng vui, cả nhà cùng lợi”.

Một góc làng nghề gỗ Đồng Kỵ
Một góc làng nghề gỗ Đồng Kỵ

Câu hỏi đặt ra, doanh nghiệp nào đã len lỏi đến từng ngóc ngách của các làng quê Việt Nam, tiếp cận từng chủ doanh nghiệp làng nghề, phần đông còn hiểu biết hạn hẹp về thương mại điện tử? Đó chính là “người khổng lồ” đã rót 1 tỷ USD mua lại nhà bán lẻ trực tuyến Lazada - Alibaba, của nhà tỷ phú Jack Ma.

Trước khi Alibaba tới, Việt Nam đã có nhiều sàn giao dịch B2B (Business to Business - Doanh nghiệp với doanh nghiệp) song phần nhiều không thành công. Thậm chí, có những sàn thu hút đến hơn 20.000 thành viên, hoạt động trên khoảng 25 lĩnh vực với gần 10.000 loại sản phẩm, trong đó có khá nhiều sản phẩm làng nghề, mà vẫn phải đóng cửa.

Việc Alibaba tiếp cận thành công những doanh nhân nông thôn đã khiến nhiều người băn khoăn. Vì đâu mà các sàn giao dịch thương mại điện tử đến từ nước ngoài lại làm được, trong khi “người nhà” lại thất bại?

Đơn giản bởi các sàn này với ưu thế quy mô hoạt động trên toàn thế giới, tại rất nhiều các địa điểm, quốc gia khác nhau nên các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa có nhiều cơ hội để tìm kiếm bạn hàng hơn. Ngoài ra, các sàn này cũng cung cấp được công cụ thiết kế gian hàng và tương tác với khách hàng rất hiệu quả.

Qua rồi thời “xài chùa”

Với những doanh nghiệp vừa và nhỏ (thậm chí là siêu nhỏ) ở các làng nghề Việt Nam hiện nay, hiểu biết về thương mại điện tử khá hạn chế. Người ta có thể nhắc đến những cái tên như Alibaba, Lazada… nhưng thực sự lại không hiểu về lợi ích mà những sàn giao dịch này mang lại. Đã vậy, tâm lý thích được miễn phí cũng khiến các doanh nhân nông thôn bị cản trở trong việc tiếp cận thông tin. Thực tế có một doanh nghiệp ở làng Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội, mỗi năm xuất sang Nhật Bản, châu Âu hàng triệu sản phẩm mây tre đan song lại chỉ muốn xài tài khoản mở gian hàng điện tử và tìm kiếm thông tin đối tác miễn phí cho đến khi nào họ phải tìm được bạn hàng thì mới chịu ký kết hợp đồng.

Cha ông ta đã nói: “Của rẻ là của ôi!”. Áp dụng vào sự việc trên thì có vẻ hơi quá song trên thực tế với các sản phẩm miễn phí, doanh nghiệp sẽ không thể có kết quả tìm kiếm cũng như thông tin đối tác chất lượng nhất. Tất yếu, họ phải chấp nhận “canh bạc” kinh doanh với chính bạn hàng tìm được qua “xài chùa”.

Hơn nữa, các doanh nghiệp cũng cần hiểu rằng để duy trì được một sàn giao dịch thương mại điện tử cần tiêu tốn rất nhiều công sức và chi phí. Nếu không có nguồn tài chính đủ mạnh, sàn không thể tồn tại được. Ví dụ như ở Alibaba, sau khi ký hợp đồng với khách, tập đoàn sẽ cử người đi tìm hiểu và xác nhận về sự tồn tại và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Sau đó, họ tư vấn chụp ảnh sản phẩm, thiết kế gian hàng và hỗ trợ sau khi ký hợp đồng. Công ty phải duy trì một đội ngũ thẩm định, đội ngũ bán hàng rất lớn, kèm theo đó là đội ngũ hỗ trợ khách hàng đông đảo. Đó là còn chưa kể đến hàng chục loại chi phí khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra.

Rõ ràng, tâm lý thích “xài chùa” trong thương mại điện tử của các doanh nhân Việt là một trong những nguyên nhân chính đẩy các sàn giao dịch nội “thất thủ” ngay trên sân nhà, mở cơ hội cho những “người khổng lồ” như Alibaba xâm nhập, lấn lướt.

Đồng ý với PGS.TS Trần Đình Thiên khi nói rằng Jack Ma sang Việt Nam mang theo tín hiệu báo động, song thực tế nếu không có những sàn giao dịch thương mại lớn, giàu tiềm lực như Alibaba “gõ cửa” các làng nghề thì các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam đến bao giờ mới “bơi” ra được thị trường thế giới.  

Chổi chít
Chổi chít

Đơn cử như cái chổi chít của làng Đông Phương Yên (huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội), nếu mua tại làng chỉ có 25.000 đồng/chiếc - 30.000 đồng/chiếc, nhưng lại được rao bán tới 15 USD/chiếc trên Alibaba.com. Sản phẩm làng nghề thành sản phẩm toàn cầu và được bán trên trang thương mại điện tử quốc tế.

Sang lắm thay!

Đặng Huy

;
.
.
.
.