Việt Nam bắt nhịp với năng lượng xanh - Nông Thôn Việt

Việt Nam bắt nhịp với năng lượng xanh

Thứ Năm, 06/02/2020, 08:08 [GMT+7]

Xu hướng sử dụng năng lượng xanh, thân thiện với môi trường, cụ thể là năng lượng mặt trời đã và đang được toàn thế giới hưởng ứng trong bối cảnh cạn kiệt các nguồn nhiên liệu hóa thạch và biến đổi khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Là một quốc gia có nền kinh tế đang phát triển kéo theo nhu cầu về năng lượng tăng nhanh qua từng năm, Việt Nam cũng đang tăng tốc để bắt nhịp với xu hướng này.

 

Xu thế toàn cầu

Phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) từ ánh nắng, gió, sinh khối… đang trở thành xu hướng toàn cầu vì đây là những nguồn năng lượng sạch, ít gây tác động xấu tới môi trường, góp phần giảm khí thải nhà kính, chống biến đổi khí hậu và cũng là hướng đi cho nhân loại khi nhu cầu năng lượng phục vụ sinh hoạt, sản xuất ngày càng tăng trong khi các nguồn nhiên liệu hóa thạch dần cạn kiệt.

Theo số liệu của Liên hiệp quốc, giai đoạn 2010 - 2019 có khoảng 2,6 nghìn tỷ USD đầu tư vào NLTT (không bao gồm thủy điện lớn có công suất trên 50MW), nhiều hơn gấp ba lần số tiền đầu tư trong thập kỷ trước. Đầu tư NLTT có xu hướng lớn về quy mô, với vốn đầu tư trung bình là 217 triệu USD. Năm 2018, đầu tư vào NLTT đạt 289 tỷ USD, giảm 11,5% so với con số đầu tư kỷ lục là 326 tỷ USD đạt được trong năm 2017. Song đây vẫn là năm thứ chín liên tiếp đầu tư vào NLTT vượt quá 200 tỷ USD và là năm thứ năm liên tiếp đạt trên 250 tỷ USD. Số tiền đầu tư vào NLTT cũng cao gấp ba lần số tiền đầu tư vào sản xuất nhiên liệu hóa thạch.

Năm 2018, NLTT chiếm 12,9% trong tổng phát điện toàn cầu, tăng từ mức 11,6% trong năm 2017. Điều này đã giúp giảm được khoảng 2 tỷ tấn khí thải CO2.

Như vậy có thể nói NLTT – trong đó nổi bật nhất là năng lượng mặt trời (NLMT) – có thể xem là một nguồn năng lượng xanh của tương lai với triển vọng lớn. Mặt trời như một nhà máy phát năng lượng khổng lồ. Dù chỉ nhận được một phần rất nhỏ năng lượng này, mỗi giây trái đất cũng đã nhận được 17,57.1010MJ, bằng năng lượng khi đốt cháy hết 6 triệu tấn than đá. Thêm vào đó, NLMT còn phân bố rộng khắp trái đất, mọi quốc gia trên thế giới đều có thể khai thác được. Do vậy, NLMT đã được các quốc gia đầu tư mạnh trong thời gian qua.

Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), đến năm 2022, công suất NLMT dự báo sẽ chiếm tới một nửa so với công suất năng lượng từ than, đồng thời trở thành nguồn năng lượng lớn nhất trong các nguồn năng lượng tái tạo. Thay đổi tích cực này được thúc đẩy nhờ vào việc giảm giá cũng như những chính sách hỗ trợ của các chính phủ, đặc biệt là Trung Quốc. Hiện nay, đất nước này chiếm tới phân nửa số tấm pin năng lượng mặt trời trên toàn thế giới.

"Điều mà chúng ta đang chứng kiến chính là sự ra đời của một kỷ nguyên năng lượng mới", Giáo sư Fatih Birol, Giám đốc điều hành của IEA cho biết.

Công trình Nhà máy điện mặt trời áp mái Dinsen do Công ty TNHH Skylight Power (Thành viên của Công ty Cổ phần Bamboo Capital) lắp đặt tại huyện Bến Lức, tỉnh Long An.
Công trình Nhà máy điện mặt trời áp mái Dinsen do Công ty TNHH Skylight Power (Thành viên của Công ty Cổ phần Bamboo Capital) lắp đặt tại huyện Bến Lức, tỉnh Long An.

Việt Nam bắt nhịp

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự đoán nền kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng 6,5% trong năm 2019 và 2020, là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất khu vực ASEAN. Để đáp ứng được nhu cầu năng lượng trong bối cảnh cạn kiệt nguồn năng lượng hóa thạch và tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu đến công suất của các nhà máy thủy điện, ngành năng lượng Việt Nam đang đẩy mạnh tăng tỷ trọng nguồn năng lượng mới thay thế.

Bà Trần Thị Hồng Lan, Phó Cục trưởng Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ (Bộ Khoa học Công nghệ) cho biết đến năm 2020, cả nước cần khoảng 60.000MW công suất điện, năm 2030 là 129.000MW. Như vậy, Việt Nam cần có thêm khoảng 6.000 – 7.000MW mỗi năm.

Thực tế, là một trong những nước nằm trong dải phân bố ánh nắng nhiều nhất trong năm trên bản đồ bức xạ của thế giới với từ 2.000 đến 2.500 giờ có ánh sáng hàng năm, Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển NLMT. Thấy được ưu điểm trên, Chính phủ cũng đã đặt ra mục tiêu để định hướng cho việc phát triển ngành năng lượng này.

Quyết định ban hành năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 – 2020 nêu rõ: Đến năm 2020, tổng công suất điện mặt trời đạt khoảng 850MW, đến năm 2030, tổng công điện mặt trời đạt khoảng 12.000MW.

Việt Nam hiện đi đầu khu vực Đông Nam Á với công suất điện mặt trời là 5,5 GW tính đến cuối năm nay, chiếm 44% tổng công suất của cả khu vực. Năm ngoái, công suất điện mặt trời của Việt Nam chỉ đạt 134 MW. Trong giai đoạn tháng 6/2018 - 6/2019, Việt Nam đã sản xuất thêm 4,45 GW công suất điện mặt trời.

Một phần lý do của sự phát triển vượt bậc này là các nhà đầu tư đã chạy đua hết tốc lực để kịp hoàn thành trước thời điểm 30/06/2019 nhằm được hưởng chính sách ưu đãi thuế của Nhà nước. Cụ thể, theo Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg do Thủ tướng ban hành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có trách nhiệm mua toàn bộ lượng điện sản xuất từ các dự án điện mặt trời hòa lưới điện có ngày vận hành trước 30/06/2019 trong vòng 20 năm với giá mua ưu đãi là 9,35US cent/kWh. Theo dự thảo mới, giá mua điện mặt trời sau 30/06/2019 chỉ còn khoảng 6,67 US cent/KWh (giảm gần 30%).

Theo ông Trần Tuấn Anh - Bộ trưởng Bộ Công thương, tính đến hết ngày 30/06/2019, tức là khi cơ chế giá điện của Quyết định 11 hết hiệu lực, Việt Nam đã có tới gần 4.900MW điện mặt trời được hoàn tất và đưa vào vận hành, đóng góp một nguồn rất lớn cho việc bổ sung nguồn điện trong năm 2019.

Điều này là đặc biệt quan trọng, nhất là khi nhiều dự án trong Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 – 2020 chậm tiến độ, ảnh hưởng đến việc cung cấp điện theo kế hoạch đề ra.

Phát triển quá nhanh?

Tổng công suất điện mặt trời của cả nước đạt 5,5GW vào cuối năm nay đã vượt rất xa so với dự kiến của Quy hoạch điện (chỉ 850MW). Thêm vào đó, hầu hết các dự án điện mặt trời được đưa vào vận hành trong thời điểm từ tháng 4 đến tháng 6/2019 với tổng công suất gần 4.000MW và tập trung mật độ lớn tại các tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, dẫn tới việc lưới điện truyền tải không đáp ứng được.

Giám đốc Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia – A0 ông Nguyễn Đức Cường cho biết dù không muốn nhưng vừa qua phía điều độ buộc phải giảm tải của các nhà máy để đảm bảo an toàn lưới điện và an ninh hệ thống điện theo yêu cầu về kỹ thuật. Thêm vào đó, do phụ thuộc thời tiết, loại hình nguồn điện này không ổn định, có sự biến động lớn về công suất ngày – đêm và theo mùa, gây thách thức rất lớn cho hệ thống điện, nhất là khi đang có rất ít nguồn dự phòng.

Thực trạng trên đòi hỏi cần có quy hoạch chi tiết, bài bản cho từng địa phương trong việc phát triển năng lượng mặt trời, bao gồm cả việc nâng cấp lưới điện quốc gia.

Trong thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về Dự thảo Cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời tại Việt Nam được tổ chức vào tháng 11/2019, ông Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ: Chính phủ chủ trương tập trung cho những nơi có tiềm năng và lợi thế, có điều kiện phát triển tốt để đảm bảo hiệu quả chung của nền kinh tế; ưu tiên khuyến khích phát triển hợp lý điện mặt trời trên mái nhà với ưu điểm không yêu cầu diện tích chiếm đất và đầu tư lưới điện truyền tải đấu nối.

Đồng thời, phát triển điện mặt trời phải tuân thủ quy hoạch và đảm bảo cân bằng hệ thống điện, tránh phát triển ồ ạt gây tác động lớn đến giá thành sản xuất điện toàn hệ thống điện, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước - Nhà đầu tư - Người dân, các dự án đầu tư tuyệt đối không được sử dụng công nghệ lạc hậu, hiệu quả sử dụng thấp, tiềm ẩn những rủi ro về môi trường.

Thủ tướng cũng giao Bộ Công thương chủ trì việc nghiên cứu xử lý triệt để những vấn đề vướng mắc về giải tỏa công suất các nhà máy điện mặt trời đang hoạt động, đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng lưới điện để truyền tải hết công suất các nhà máy điện mặt trời đang vận hành thương mại theo quy định, không để xảy ra tình trạng giảm phát các nhà máy điện làm lãng phí nguồn lực, thiệt hại đối với nhà đầu tư, nhất là trong điều kiện khó khăn về cung ứng điện hiện nay.

PHƯƠNG LINH

;
.
.
.
.