Nhãn Út Hiện – Từ cù lao An Hòa đến đất Mỹ - Nông Thôn Việt

Nhãn Út Hiện – Từ cù lao An Hòa đến đất Mỹ

Thứ Bảy, 24/12/2016, 10:26 [GMT+7]

17 năm, lặng lẽ tỉ mẫn chăm bón, thuần dưỡng một giống cây ăn trái ngoại nhập; rồi nhân rộng ra thành những vườn chuyên canh. Trong đó hơn 3 năm đầu, gạt bỏ ngoài tai biết bao điều thị phi vây bủa, nông dân Phạm Hữu Hiện (Út Hiện), ở cù lao An Hòa, xã An Nhơn, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp đã kiên trì xây dựng được thương hiệu trái ngon nổi tiếng khắp vùng,“Nhãn Út Hiện”. 

Bén duyên với nhãn                                             

Idol là giống nhãn của Thái Lan được du nhập vào nước ta trong thập niên 90 của thế kỷ trước. Ưu điểm nổi trội so với các giống nhãn hiện có trong vùng là ít bị sâu bệnh, năng suất cao, tỷ lệ hao hụt thấp, hạt nhỏ, cơm dày, thơm và ngọt lịm. Theo các nhà khoa học, giống nhãn này không thể ra bông tự nhiên trong điều kiện thời tiết ở ĐBSCL. Nhưng ông Út Hiện nghĩ khác: “Khí hậu Việt Nam và Thái Lan không chênh lệch mấy; điều kiện nước, thổ nhưỡng hai nước tương đồng, nên dù giống cây này khó tính đến đâu thì cũng có cách làm cho nó thuần theo ý mình”.  “Vì khó nên nếu trồng thành công chắc chắn sẽ bán được giá cao”, nghĩ vậy nên ông Út Hiện mạnh dạn đề xuất trồng thử nghiệm và may mắn được chính quyền địa phương ủng hộ. Đó là năm 1997, với tư cách Chi hội Làm vườn xã An Nhơn, ông mua 10.000 cây đem về cho các nhà vườn cù lao An Hòa trồng thử. Ngặt nỗi công ty của Thái Lan chỉ chuyên kinh doanh giống mà không hề biết kỹ thuật trồng.Vì chưa thích nghi nên nhãn trồng không ra hoa. Hầu hết nhà vườn tham gia dự án đều “bó tay”. Ông Mười Một, láng giềng với Út Hiện, là một trong số nhà vườn đầu tiên mua giống mới Idol về trồng, nhớ  lại: “Hồi đó tui cũng mua 20 nhánh. Giá mắc lắm, tới sáu chục ngàn đồng một nhánh. Lúc đó, cây nhãn tiêu da bò đang thời hưng thịnh, còn cây nhãn Idol này làm cho nó ra bông thiệt là trần ai. Thiệt tình tui cũng có chút nghi ngờ Út Hiện”. Nhiều người độc mồm còn đồn thổi rằng Út Hiện gạt bà con, bán giống “dỏm”. Thậm chí, có người còn gởi đơn thưa, đòi bỏ tù ông vì “cái tội” phá hoại kinh tế do nhập cái giống “cây ngoại lai”. Út Hiện cắn răng chịu đựng. Ông âm thầm mày mò tìm hết cách này tới cách khác, xử lý đủ loại phân thuốc... Ba năm sau, cây nhãn “khó tính” cũng chịu cho bông. Mừng như được vàng, ông lập tức đem kỹ thuật mình đúc kết được hướng dẫn lại bà con. Ông Mười Một nói: “Nhờ ổng chỉ cách xử lý, nên sau 3 năm trồng mấy cây nhãn giống mới cho bông sai oằn! Cùng thời gian này, cả vườn nhãn tiêu da bò bị bệnh chổi rồng, tui liền đốn bỏ, chuyển sang trồng Idol luôn tới giờ”. Hiện nay, mỗi năm, 10 công nhãn Idol đem lại cho gia đình ông Mười Một hơn 800 triệu đồng.

Ông Út Hiện còn nhớ như in, mùa trái cây tết năm 2000 những trái nhãn Idol từ xứ cù lao An Hòa (còn gọi là nhãn Thái) được thương lái đưa về Sài Gòn bán với giá cao gấp đôi nhãn da bò. Ai ai đều phấn khởi. Năm 2013, UBND huyện Châu Thành mời một người đã từng lên tiếng phản bác chuyện trồng nhãn Idol về thăm vườn. Ông này đã phải gật gù thán phục trước màu xanh tươi tốt bạt ngàn của hàng trăm hecta nhãn Idol trên cù lao An Hòa. Tại hội thi Trái ngon lần thứ 4 năm 2000 tổ chức ở Long Định (Tiền Giang), cây nhãn Idol của Út Hiện đoạt giải nhì về chất lượng trái ngon. Từ bằng chứng nhận này, Út Hiện tiến hành xây dựng thương hiệu trái cây mang tên mình.

 Nhâm nhi ly trà nhắc lại chuyện cũ, ông Út Hiện không giấu được niềm vui nên lôi ra khoe, nào là Bảng vàng uy tín chất lượng nhà nông 2009; Bảng vàng vinh danh điển hình tiên tiến xuất sắc làm khuyến nông giỏi 2009-2014; Ngôi sao kinh doanh trong tốp 100 doanh nhân do Báo Doanh nhân bình chọn năm 2013, 2014… Căn nhà tường rộng rãi, khang trang nằm giữa khu vườn xanh mượt là thành quả từ cây nhãn đem lại cho ông Út Hiện. Bởi vậy, ông mới nói vui là mình “có duyên” với loài cây này. Cả hai người con trai của ông giờ cũng nối nghiệp cha, tối ngày căm cụi với vườn nhãn, nỗ lực làm cho vườn nhãn nhà mình thiệt sai oằn, trái thiệt ngon… để xứng với công sức mà cha họ đã dày công hàng chục năm tạo dựng.

Hướng mở tương lai

Năm 2010, Tổ hợp tác tiêu thụ nhãn An Hòa ra đời. Toàn bộ giống trồng của các tổ viên đều được lấy từ vườn Út Hiện. Trong vai trò là tổ trưởng, ông Út Hiện vừa hướng dẫn kỹ thuật, vừa chạy lo tìm đối tác thu mua. Mỗi năm tổ hợp tác bán ra hơn 300 tấn cho thương lái đưa đi TPHCM, Hà Nội và xuất sang Trung Quốc với giá cao gấp 2,5 lần so với các giống nhãn khác. Do chất lượng trái ngon nên ngày càng nhiều người biết tiếng “nhãn Út Hiện”. Siêu thị Saigon Coopmart cũng đã tìm tới và đặt hàng cung cấp 500 kg/ngày.

 Dẫn khách đi thăm khu vườn nhãn rộng 5 ha đang ra trái sai oằn, ông Út Hiện vui vẻ nói: “So với các giống nhãn khác, giống Idol có khả năng cho trái quanh năm, nên có thể chủ động kích thích ra hoa bất cứ thời điểm nào theo ý muốn. Vì thế, chúng tôi luôn chủ động trong các hợp đồng cung ứng mà không sợ thiếu hàng”. Suốt mấy chục năm gắn bó trong lĩnh vực cây ăn trái, Thạc sĩ Nguyễn Phước Tuyên, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học (Sở NN& PTNT Đồng Tháp), cho rằng nhãn Idol là cây trồng lý tưởng để thay thế các giống nhãn đang thoái hóa, phẩm cấp thấp. Ưu điểm của nhãn Idol là hiệu quả kinh tế cao, tỷ lệ nhiễm bệnh thấp (5 – 10%), trong khi nhãn da bò tỷ lệ nhiễm bệnh lên hơn 90%.  Có lẽ, vì vậy mà sau đợt dịch chổi rồng gây hại trên nhãn tiêu da bò, hầu hết nhà vườn ở xứ Nha Mân (huyện Châu Thành) đều chuyển sang trồng nhãn Idol hoặc cây khác. Rất nhiều nhà vườn ở Vĩnh Long, Cần Thơ, Hậu Giang… đã tìm về cù lao An Hòa đặt mua nhãn giống. Theo bà Lê Thị Ngọc Lợi, Phó Chủ tịch UBND xã An Nhơn, do chưa có trại sản xuất giống nên nhà vườn tự chiết nhánh bán giống. Giá dao động trong khoảng 15.000 – 20.000 đồng/cây. Ước đoán số lượng không dưới vài chục ngàn cây mỗi năm.

Năm 2013, tổ hợp tác của ông Út Hiện được nâng cấp lên thành HTX nhãn Châu Thành. Việc sản xuất giống sẽ làm sau, vấn đề trước mắt của HTX là bắt tay xây dựng quản lý, sản xuất theo quy trình VietGAP được hơn 100ha nhãn Idol, với sản lượng 3.000 tấn/năm nhằm cung ứng cho Công ty Nhiệt Đới (Bến Tre), là doanh nghiệp khá thành công trong việc xuất khẩu các loại trái cây Việt Nam vào thị trường Mỹ. Đại diện công ty cho hay: Trái nhãn trồng trên cù lao An Hòa, thuộc xã An Nhơn, huyện Châu Thành, vừa được cơ quan chức năng nước Mỹ cấp mã code nhập khẩu vào thị trường nước này, với tên gọi “Nhãn IDO Việt Nam”. Đầu tháng 12/2014, Công ty Nhiệt Đới đã xuất khẩu lô nhãn đầu tiên hơn 2 tấn vào Mỹ, khiến bà con trồng nhãn ở cù lao vui mừng khôn xiết. Phó Chủ tịch UBND xã An Nhơn - Lê Thị Ngọc Lợi, nói: “Trên tổng điện tích khoảng 600 ha vườn ở cù lao An Hòa, hiện có gần 400 ha chuyên canh giống nhãn mới này. Ngành nông nghiệp huyện Châu Thành có hướng đầu tư cho bà con trồng nhãn ở đây theo quy trình GlobalGAP vào năm 2015, nhằm nâng cao chất lượng để mở hướng xuất khẩu nhãn Idol sang thị trường châu Âu…”.

Kỳ công gieo giống 17 năm trời của ông Út Hiện giờ đã đến ngày hái quả. Bây giờ, niềm vui của ông không chỉ là số tiền tỷ thu được nhờ bán trái hằng năm, mà lớn hơn là thấy bà con xóm giềng thoát cơn dịch hại “chổi rồng” đã triệt tiêu hàng trăm héc-ta vườn nhãn của địa phương; đồng thời phủ lại màu xanh bằng giống nhãn mà ông đã trót “bén duyên”. 

Ngọc Dân

;
.
.
.