Thu hút doanh nghiệp - Nông Thôn Việt

Thu hút doanh nghiệp

Thứ Tư, 08/11/2017, 15:52 [GMT+7]

Thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp là một định hướng chính sách lớn hiện nay. Với định hướng này, đất đai đã được giao lại cho các doanh nghiệp bằng nhiều cách khác nhau.Ở một số nơi, chính quyền địa phương đã thu hồi đất của các nông, lâm trường và giao lại cho các doanh nghiệp.

Ở một số nơi khác, chính quyền đã vận động nông dân góp vốn cho các doanh nghiệp bằng đất đai. Ở một số nơi khác nữa, chính quyền thậm chí đã thuê đất của nông dân rồi cho các doanh nghiệp thuê lại với giá thấp hơn. Tóm lại, việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp đang diễn ra khá rầm rộ và trên thực tế cũng đã đạt được một số kết quả nhất định.

Thu hút doanh nghiệp đầu tư vào Nông nghiệp.
Thu hút doanh nghiệp đầu tư vào Nông nghiệp.

Tuy nhiên, điều đáng nói là đến nay mục tiêu chính của việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp vẫn chưa được làm rõ. Đây là một rủi ro chính sách hết sức to lớn. Có vẻ như phần lớn các địa phương vẫn đang thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp để khai thác đất đai tốt hơn và tạo ra sự tăng trưởng cao hơn cho địa phương mình.

Lập luận cơ bản ở đây là: chỉ có doanh nghiệp mới đủ sức để đầu tư vào kỹ thuật và công nghệ sản xuất nông nghiệp hiện đại để tạo ra năng suất và chất lượng; chỉ có doanh nghiệp mới có thể tiếp thị các sản phẩm nông nghiệp và kết nối sản xuất với thị trường. Những người nông dân nhỏ lẻ không bao giờ có đủ năng lực để làm được những điều như vậy, vì vậy tốt nhất là họ nên nhường lại đất đai cho các doanh nghiệp.

Một mục tiêu chính sách như vậy có vẻ không phải là không hợp lý, nhưng lại rất dễ dẫn dắt chúng ta đi chệch hướng. Bởi vì rằng năng suất, chất lượng, cũng như sự tăng trưởng trong lĩnh vực nông nghiệp đang bị tách rời khỏi những con người cụ thể. Năng suất, chất lượng có thể được nâng cao, nhưng đời sống của những người nông dân có được nâng cao hay không?

Tăng trưởng có thể đạt mức cao hơn, nhưng đời sống của những người nông dân có thể được cải thiện hơn hay không? Đây rõ ràng là những câu hỏi khó có thể tìm được những câu trả lời chắc chắn với cách làm như hiện nay. Thế nhưng, đây lại chính là những câu hỏi quan trọng nhất và có ý nghĩa nhất cho mọi chính sách nông nghiệp của bất kỳ quốc gia nào.

Mục tiêu của việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp vì vậy phải là: thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp để nâng cao năng suất và hiệu quả lao động của những người nông dân và cải thiện đời sống của họ. Có người sẽ phản biện ngay rằng, doanh nghiệp là các thiết chế được sinh ra để tìm kiếm lợi nhuận, chứ không phải là để làm từ thiện hay là làm chính sách.

Quả đúng là như vậy, tuy nhiên tại sao lại chỉ khai thác đất đai mà không khai thác nguồn lao động dồi dào ở nông thôn? Tại sao lại chỉ biết đầu tư vào công nghệ mà không biết tận dụng không ít kiến thức và kỹ năng vượt trội của những người nông dân? Rõ ràng việc tìm kiếm lợi nhuận với việc nâng cao năng suất và hiệu quả lao động của những người nông dân là không hề mâu thuẫn với nhau, thậm chí còn bổ sung cho nhau.

Với một mục tiêu chính sách như vậy, thì việc thu hồi đất đai của nông dân để giao cho doanh nghiệp không nên được coi là định hướng cơ bản của việc thu hút doanh nghiệp. Định hướng cơ bản phải là thu hút doanh nghiệp vào những mắt xích mà người nông dân khó có thể đảm nhận được trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

Ví dụ, nếu người nông dân khó lòng bảo đảm được giống tốt, khó lòng tiếp thị và tiêu thụ được nông sản thì nên thu hút doanh nghiệp vào các mắt xích này. Dứt khoát phải để cho người nông dân trồng lúa giỏi đảm nhận mắt xích trồng lúa. Dứt khoát phải để cho người nông dân nuôi cá ba sa giỏi đảm nhận mắt xích nuôi cá ba sa. Sự tham gia của doanh nghiệp là để kết nối người nông dân vào chuỗi giá trị hơn, là để làm thay người nông dân ở những công đoạn mà họ đang làm tốt nhất nhì thế giới.

Vấn đề lớn nhất ở đây có thể là làm thế nào bảo đảm sự tuân thủ hợp đồng của người nông dân (và trong không ít trường hợp của cả các doanh nghiệp). Để giải quyết vấn đề này, chính quyền cần tham gia tích cực vào quá trình thỏa thuận của cả hai bên (bên doanh nghiệp và bên người nông dân) và nên làm trung gian để các cam kết hợp đồng của cả hai bên được thực thi n

TS. Nguyễn Sĩ Dũng

 

 

;
.
.
.
.