Câu chuyện nông dân chuyên nghiệp - Nông Thôn Việt

Câu chuyện nông dân chuyên nghiệp

Thứ Tư, 20/01/2021, 13:19 [GMT+7]

“Nông dân” là người dân làm nông nghiệp. Họ - cả một đời gắn bó với ruộng vườn, với cây lúa củ khoai, con cá lá rau… và cứ thế, chuyên nghiệp từ đời này qua đời khác… Vậy thì có gì mà phải bàn đến “nông dân chuyên nghiệp”? “chuyên nghiệp”, “không chuyên nghiệp” hay “chưa chuyên nghiệp” thì có khác gì nhau?...

 

Tạp chí Nông Thôn Việt xin giới thiệu bài viết của Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan - người đã chỉ đạo địa phương Đồng Tháp tuyên truyền vận động nông dân làm “nông dân chuyên nghiệp” trong thời gian ông làm Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp…

 

1. Việt Nam là nước nông nghiệp, nông dân nước mình tự hào đã làm nông tự bao đời. Một lão nông đất sen hồng Đồng Tháp còn nói chắc nịch rằng “nông dân tụi tui nhắm mắt cũng mần ruộng được”. Thì quá đúng rồi! Không chỉ Đồng Tháp, từ thuở cha ông ta khai hoang mở đất, những thế hệ đi trước đã biết gieo những hạt giống xuống đất, để mọc lên cây lúa, đem lại những hạt gạo thơm, chén cơm dẻo cho bữa ngon mỗi ngày với rau cá quanh nhà….

Nhưng như thế có phải là “nông dân chuyên nghiệp” chưa?

Cùng với thời gian, nông dân “chân cứng đá mềm” từ làm đủ ăn, rồi có của ăn của để, tiến tới dư thừa đem trao đổi với người khác. Vậy là bắt đầu chuyện mua chuyện bán, mua cái mình cần và bán cái mình có cho người không có. Đã là mua bán thì phải tính toán lợi nhuận. Muốn lợi nhuận cao thì phải bán nhiều, muốn bán nhiều thì phải có sản lượng nhiều, muốn sản lượng nhiều thì phải sản xuất cho nhiều, năng suất phải cao. Năng suất cao đụng trần thì phải dùng đến chất tăng trưởng, tăng trọng. Quy luật bất biến ấy kéo dài mấy mươi năm.

Nhưng rồi cái quy luật bất biến đó bắt đầu không còn bất biến được nữa, khi nó không thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, của người tiêu dùng. Ngày xưa ít người bán, người tiêu dùng ít có sự lựa chọn, ai bán gì thì mua nấy, có nhiều đâu mà kèn cựa. Ngày nay thì “trăm người bán, vạn người mua”, người tiêu dùng bắt đầu “kén cá, chọn canh”, có quyền chọn lựa sản phẩm nào phù hợp với mình. Xã hội khá giả dần lên thì người ta chuyển từ ăn cho no, đến ăn cho ngon, rồi ăn phải sạch, tiến đến ăn phải có nhiều chất dinh dưỡng, lành mạnh, tốt cho sức khỏe. Vậy nông dân chuyên nghiệp là biết sản xuất ra những sản phẩm thị trường cần, chứ không phải sản xuất theo ý của mình.

Giá cả là do quy luật cung - cầu quyết định. Cái gì dư thừa thì giá thấp, cái gì khan hiếm thì giá cao. Cùng một sản phẩm chất lượng như nhau thì người tiêu dùng chắc chắn chọn sản phẩm có giá cạnh tranh hơn. Vậy người sản xuất phải nắm cái quy luật vô hình đó để làm sao sản xuất cho vừa bảo đảm chất lượng, vừa có giá thành thấp nhất. Muốn giá thành thấp thì phải vừa giảm giá, vừa giảm lượng vật tư đầu vào. Muốn giảm giá thì “mua chung” theo giá sỉ, muốn “mua chung” thì phải tham gia kinh tế hợp tác. Muốn giảm lượng vật tư đầu vào thì cần sản xuất theo quy trình chuẩn hóa dựa trên khuyến nghị của nhà khoa học, ngành chuyên môn. Vậy nông dân chuyên nghiệp là biết sản xuất sao cho tiết kiệm nhất, để giá thành hợp lý nhất, mà vẫn bảo đảm chất lượng.

2. Nông dân xứ mình luôn cần cù, thậm chí còn tự hào “cần cù bù thông minh”. Nhưng ngày nay, nền nông nghiệp thông minh tạo ra giá trị gia tăng vượt bậc. Ngày xưa muốn thăm ruộng, tưới tiêu thì nhất thiết phải ra đồng. Ngày nay chỉ cần một chiếc điện thoại cầm trên tay thì dù ở bất kỳ đâu vẫn kiểm tra được đồng ruộng, vườn tược và điều khiển tưới tiêu. Ngày xưa thu hoạch xong thì chờ thương lái đến mua tận đồng, tận vườn. Ngày nay thì phải phân loại, bảo quản, sơ chế, chế biến ra nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Vậy nông dân phải thông minh, mà muốn thông minh thì phải không ngừng học hỏi. Kiến thức thì vô tận: kiến thức sản xuất, kiến thức ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin, kiến thức kinh doanh... Vậy nông dân chuyên nghiệp là người có tri thức, vừa có kiến thức, kỹ năng sản xuất, vừa có tư duy kinh tế.

Xứ mình đang đối mặt với biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, lượng phù sa ngày càng suy giảm, đất đai suy kiệt do những vòng quay sản xuất không ngơi nghỉ, dịch bệnh thường xuyên hơn. Nông dân đã phải sử dụng, thậm chí là lạm dụng, thuốc bảo vệ thực vật. Vậy là nông sản tồn dư lượng hóa chất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, khiến người tiêu dùng ngần ngại, mất lòng tin. Hóa chất độc hại còn phá hủy môi trường tự nhiên, làm mất cân bằng hệ sinh thái, hệ lụy là “đời cha ăn mặn, đời con khát nước”. Vậy nông dân chuyên nghiệp trước hết là người, có tâm, biết nghĩ đến sức khỏe của người khác, lợi ích chung của cộng đồng, là người có kiến thức và hành động vì một nền nông nghiệp phát triển bền vững cho hôm nay và cho thế hệ tương lai.

Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp.
Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp.

3. Nông dân xứ mình ngày xưa đèn nhà ai nấy sáng, đất nhà ai nấy làm, “sống một mình ên, làm một mình ên”. Bởi vậy, dẫn đến một “lời nguyền” về một nền nông nghiệp “manh mún, nhỏ lẻ, tự phát”. Muốn vượt qua lời nguyền đó, phải mở rộng quy mô sản xuất. Muốn mở rộng quy mô sản xuất, thì phải biết hợp tác với nhau. Hợp tác với nhau để cùng làm theo một quy trình chuẩn hóa, cùng mua chung để giảm giá, cùng bán chung số lượng nhiều, đủ làm tăng đối trọng đàm phán giá cả, cùng tổ chức những hoạt động dịch vụ để tăng thêm thu nhập. Hợp tác cùng nhau thì không chỉ biết nghĩ đến cái lợi cho riêng mình mà quên đi cái lợi của người khác. Vậy nông dân chuyên nghiệp là người hiểu rõ sức mạnh của tinh thần hợp tác, tự nguyện tham gia vào các tổ chức kinh tế tập thể.

Nông dân mình trước nay quanh quẩn trong nhà, bên trong lũy tre làng, suốt ngày ra vô cánh đồng, mảnh vườn. Không gian sống bó hẹp thì suy nghĩ, tầm nhìn, khát khao cũng bị bó hẹp. Muốn suy nghĩ lớn hơn, tầm nhìn xa hơn, khát khao mãnh liệt hơn, thì phải vượt ra không gian làng xã, kết nối với không gian liên xã, liên huyện, liên tỉnh, liên vùng. Trong không gian kết nối đó, người nông dân được tiếp xúc với các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp, được cung cấp kiến thức, kỹ năng, tư vấn, liên kết... Vậy nông dân chuyên nghiệp là người có tư duy mở, luôn mong muốn mở rộng không gian giao tiếp, chủ động tạo lập các mối quan hệ xã hội.

4. “Sức khỏe là vàng”, người xưa đã đúc kết như vậy. Muốn làm bất cứ việc lớn việc nhỏ nào mà không đủ sức khỏe thì khó đi đến thành công cuối cùng. Ngày nay, người ta không còn hiểu sức khỏe chỉ là một thể chất tráng kiện, những cơ bắp săn chắc, mà còn cần đến một cuộc sống lạc quan, hạnh phúc. Con người phải có nguồn năng lượng dồi dào, để xua đi những cảm xúc tiêu cực, hướng tới khát vọng cao hơn. Một số nghiên cứu chỉ ra, nguyên nhân dẫn đến nhiều căn bệnh như tăng huyết áp, làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể, thường là do sự căng thẳng, lo âu, bi quan, phiền muộn... Vậy người nông dân chuyên nghiệp là người vừa có sức khỏe về mặt thể chất, vừa có sức khỏe về mặt tinh thần, một bầu nhiệt huyết chảy tràn trong một cơ thể dẻo dai, khỏe mạnh.

*

Người nông dân chuyên nghiệp khởi nguồn từ những con người sống tử tế, làm ăn tử tế. Sự tử tế bắt đầu bằng chữ TÍN - một chữ thôi mà đem lại thành công cho người này, thất bại cho người khác. Nông dân chuyên nghiệp là yêu cầu tiên quyết để hình thành một nền nông nghiệp chuyên nghiệp.

Vậy, thay vì thương cảm, xót xa với thực trạng của người nông dân, hãy định hướng cho người nông dân hướng đến chuyên nghiệp. Muốn vậy cần nhiều lớp tập huấn nâng cao kiến thức cơ bản, bồi dưỡng kỹ năng, huấn luyện chuyên môn, tạo ra không gian mở để người nông dân tiếp cận, kết nối những mới mẻ, đa dạng, phong phú trong xã hội. Đây là câu chuyện sống còn của tiến trình chuyển đổi nền nông nghiệp của mỗi địa phương và cả nước ta.

LÊ MINH HOAN (Thứ trưởng Bộ NN&PTNT)

 

;
.
.
.
.