, //, :: GTM+7
Thứ Hai, 06/12/2021, 11:22

"Đấu trường" săn ong mật giống ở xứ Nghệ

HUY THƯ
(nongnghiep.vn)
Những này này, người dân miền núi Nghệ An - Hà Tĩnh quên ăn, quên ngủ đổ xô vào rừng săn ong mật giống. Việc săn ong hấp dẫn như chương trình “Đấu trường 100”.
Người dân miền núi Nghệ An – Hà Tĩnh đi săn ong mật giống khá nhộn nhịp. Ảnh: Huy Thư.
Người dân miền núi Nghệ An – Hà Tĩnh đi săn ong mật giống khá nhộn nhịp. Ảnh: Huy Thư.

Tranh nhau bắt ong thăm

Vào ngày nắng lên sau những đợt mưa kéo dài, hay ngày “động trời” trước khi gió mùa về, ong mật thường di chuyển từ núi cao xuống chân núi để tránh rét. Dịp này, những người nuôi ong, mê ong các huyện miền núi Nghệ An – Hà Tĩnh thường mang ống mồi vào rừng để săn các đàn ong di trú. Các huyện Thanh Chương, Anh Sơn, Con Cuông (Nghệ An), Hương Sơn, Vũ Quang, Hương Khê (Hà Tĩnh) là những địa phương có nhiều người đi săn ong nhất.

Người đi săn ong giống thường mang theo ống mồi và vợt. Vợt được may từ màn tuyn có đường kính khoảng 0,25m dài 0,8m. Ống mồi là một ống gỗ khoét rỗng để nhử ong, dài khoảng 0,7m, đường kính từ 0,2 – 0,25m, có 1 - 2 cửa ra vào.

 Người đi săn ong rải 'ống mồi' treo khắp những gốc cây để 'mời' ong thăm ống. Ảnh: Huy Thư.
 Người đi săn ong rải "ống mồi" treo khắp những gốc cây để "mời" ong thăm ống. Ảnh: Huy Thư.

Đối với dân săn ong, ống mồi là thứ vô cùng quan trọng, được họ dụng công tìm kiếm, chế tác hoặc mua về. Một ống mồi được chọn để đi săn phải là ống cũ, nghĩa là đã nuôi ong một vài năm, được vệ sinh sạch sẽ bằng nước sôi, kỳ cọ, đánh sáp, phơi nắng, thảy sương nhiều lần.

Ống mồi “chuẩn” là ống bắt được nhiều ong, chủ nhân thường giữ gìn rất cẩn thận. Có những ống mồi tồn tại gần cả trăm năm, được truyền từ đời này sang đời khác. Những ống mồi “xịn” được trả giá cả chục triệu đồng, thậm chí 15 -17 triệu đồng.

Mùa săn ong giống, dân đi săn thường tập kết ở các bãi đá, trang trại bỏ hoang... Mỗi người thường mang từ 1 - 5 ống mồi, có người chở luôn một xe ống đi săn ong. Sau khi chọn điểm tập kết, người đi săn ong thường cố bắt được một vài con “ong thăm” - những con ong thăm làm nhiệm vụ “trinh sát” bỏ vào ống mồi, mời ong thăm ống, hi vọng đàn ong sẽ “đổ bộ” vào ống của mình.

Những nơi có nhiều 'ong thăm', ống mồi được treo khắp tường nhà, trên chuồng trâu bò... Ảnh: Huy Thư.
Những nơi có nhiều "ong thăm", ống mồi được treo khắp tường nhà, trên chuồng trâu bò... Ảnh: Huy Thư.

Khi ong đã đến thăm ống, người ta cho nhau, giúp nhau bắt “ong thăm”. Phát hiện nơi nào có “ong thăm”, chỉ cần một cú điện thoại, ngay lập tức các “tay săn” sẽ chở hàng chục, hàng trăm ống mồi đến treo khắp nơi. Việc bắt ong thăm nếu cư xử không khéo sẽ xảy ra cãi vã, mâu thuẫn.

Một số người trèo cây, trèo cột điện bắt ong thăm đã bị rớt gãy xương, thậm chí bị điện giật nguy kịch như ông Nguyễn Văn Chính ở xã Thanh Hà, huyện Thanh Chương (11/2021).

Đấu trường đầy kịch tính

Quá trình “thăm ống” của ong khá phức tạp. Ong kéo quân đến xem xét nhiều lần, mỗi lần mang một số quân nhất định. Tùy vào điều kiện thời tiết và số ống mồi mà thời gian thăm ống sẽ dài hay ngắn, có khi chỉ mấy chục phút, có khi kéo dài 3 – 4 ngày. Nhìn chung càng nhiều ống mồi thì thời gian thăm ống càng lâu.

Người đi săn ong tranh nhau bắt 'ong thăm'. Bắt ong thăm nếu cư xử không đúng mực, sẽ xảy ra cãi vã, mâu thuẫn. Ảnh: Huy Thư.
Người đi săn ong tranh nhau bắt “ong thăm”. Bắt ong thăm nếu cư xử không đúng mực, sẽ xảy ra cãi vã, mâu thuẫn. Ảnh: Huy Thư.

Ong chưa “đổ bộ” thì người săn chưa về, tất cả đều hi vọng. Họ kiên trì, nhịn ăn, ngồi theo dõi giữa nắng trưa, quên cả đói, khát. Với người đi săn ong giống, việc nhịn đói qua bữa là chuyện bình thường. Những người cẩn thận, trước lúc vào rừng có thể chuẩn bị một số kẹo, bánh, hoa quả, nước uống...

Tại một địa điểm săn ong có hàng chục, thậm chí cả trăm người đi săn ong cùng tham gia đấu ống, ai cũng mong phần thắng sẽ về mình. Đây cũng là thời gian căng thẳng, thấp thỏm nhất của người săn ong.

Tuy nhiên, ong chỉ có một đàn mà có hàng chục, hàng trăm ống mồi chờ đợi, cuối cùng thì ong vẫn chọn ra một ống thích hợp nhất để “đổ bộ”. Từ trên cao, ong kéo về như mưa và “đổ bộ” ngay vào chiếc ống đã chọn. Dù ống mồi này gác trong nhà hay ngoài vườn, xen giữa hàng trăm ống mồi khác, thì ong vẫn “hạ cánh” hoàn toàn chính xác.

 

Sau khi bắt được ong thăm, họ cho vào ống mồi của mình, bịt các cửa ra vào trong chốc lát, rồi mở ra, chờ ong thăm ống. Ảnh: Huy Thư: 
Sau khi bắt được ong thăm, họ cho vào ống mồi của mình, bịt các cửa ra vào trong chốc lát, rồi mở ra, chờ ong thăm ống. Ảnh: Huy Thư: 

Kinh nghiệm cho thấy, khi ong đang đổ bộ vào ống mồi đã chọn, nếu người đi săn thay ống mồi khác có chất lượng kém hơn, ong sẽ không vào ống mồi nữa mà bay vòng quanh và vụt lên cây. Xem ong “đổ bộ” là khảnh khắc vô cùng phấn khích của người đi săn ong.

Chủ nhân của ống mồi chỉ việc chờ ong vào hết, nút ống mang về. Ông Phan Hữu Mai (53 tuổi) – một người có nhiều kinh nghiệm săn ong ở xã Thanh Khê (Thanh Chương) cho biết: “Đi săn ong giống, chẳng khác nào tham gia chương trình "Đấu trường 100", kết thúc cuộc chơi, chỉ có 1 người thắng cuộc. Cả mùa ong có người được hàng chục đàn, nhưng có người chỉ được một vài đàn”.

Kiếm hàng chục triệu đồng nhờ săn ong giống

Theo những người trong nghề, tùy vào chất lượng ống mồi tốt hay xấu, mà người đi săn ong sẽ chọn cách đi “săn lẻ” hay “săn hội đồng”. Đi “săn hội đồng” là đi săn theo nhóm 5 – 7 người. Khi có ong thăm ống, họ thường tập trung ống mồi để đấu chung. Cách này khá vui, nhưng xác suất được ong thấp, vì quá đông người.

Ai cũng cố gắng bắt được 'ong thăm' để bỏ vào ống của mình. Ảnh: Huy Thư.
Ai cũng cố gắng bắt được “ong thăm” để bỏ vào ống của mình. Ảnh: Huy Thư.

Đi “săn lẻ” là kiểu “tập kích” đơn lẻ, một mình một xe, tuy buồn, nhưng xác suất được ong cao. Anh Ngô Trí Nam (46 tuổi) – “trùm” săn ong ở xã Thanh Thủy (Thanh Chương) cho hay: Ngày “động trời” sắp mưa hay những ngày bừng nắng sau một thời gian dài rét mướt, ong sẽ di cư nhiều hơn, đây là ngày “hot” của người đi săn ong giống.

Vào ngày này, hầu hết các điểm có người săn ong đều được ong. Quá trình ong thăm ống diễn ra liên tục, hết đàn nọ đến đàn kia. Có khi ong “trinh sát” của nhiều đàn cùng thăm 1 ống mồi dẫn đến việc cắn nhau đến chết. Đàn ong này vừa “đổ bộ” lại có đàn ong khác “về bầy”.

Ngày ong di trú nhiều, tại xã Thanh Thủy (Thanh Chương), mỗi ngày có hàng trăm người, đủ các lứa tuổi ở trong và ngoài huyện tập trung về đây đi săn ong giống. Họ bám địa bàn, thức cả trưa, nhịn ăn để bắt ong thăm và chờ ong 'đổ bộ'. Ảnh: Huy Thư.
Ngày ong di trú nhiều, tại xã Thanh Thủy (Thanh Chương), mỗi ngày có hàng trăm người, đủ các lứa tuổi ở trong và ngoài huyện tập trung về đây đi săn ong giống. Họ bám địa bàn, thức cả trưa, nhịn ăn để bắt ong thăm và chờ ong “đổ bộ”. Ảnh: Huy Thư.

 

Ông Nguyễn Đình Thịnh ở xã Thanh Thịnh (Thanh Chương) cho hay: Mùa săn ong năm nay đến sớm. Ngày “trúng ong”, mỗi người đi săn ong có thể kiếm được 3 – 4 đàn ong. Người có ống mồi “xịn” có thể giật 5 – 7 đàn.

Những hộ dân sống gần “bãi ong” treo ống mồi trong vườn nhà cũng có thể bắt được ong. Số ong săn được, họ có thể để nuôi hoặc bán giống cho người nuôi ong. Dân đi săn ong thường định lượng số ong giống bằng cách đong vào bát. Trung bình mỗi đàn ong đong được 3 – 5 bát. Những đàn ong đông quân có thể đong được 8 -10 bát. Giá mỗi bát ong hiện được bán khoảng 100 nghìn đồng.

Kết thúc quá trình ong thăm ống kéo dài từ vài chục phút đến vài tiếng đồng hồ, thậm chí qua nhiều ngày, ong sẽ đổ bộ vào 1 chiếc ống mồi mà chúng đã chọn. Trong hàng chục, thậm chí hàng trăm chiếc ống mồi chỉ có 1 ống được ong. Ảnh: Huy Thư.
Kết thúc quá trình ong thăm ống kéo dài từ vài chục phút đến vài tiếng đồng hồ, thậm chí qua nhiều ngày, ong sẽ đổ bộ vào 1 chiếc ống mồi mà chúng đã chọn. Trong hàng chục, thậm chí hàng trăm chiếc ống mồi chỉ có 1 ống được ong. Ảnh: Huy Thư.

Vào rừng đi săn ong có người được, kẻ thua, nhưng kết thúc một ngày "chọi ống" dù được hay thua, họ lên xe ra về đều vui vẻ. Anh Nguyễn Trung Hiếu (35 tuổi) ở xã Thanh Thủy (Thanh Chương) cho biết: “Mỗi mùa săn ong giống, tôi thường bắt được từ 50 - 100 đàn ong, bán cho dân nuôi ong cũng kiếm được hàng chục triệu đồng”.

Với người dân miền núi xứ Nghệ, săn ong mật giống không chỉ là công việc khởi đầu cho một mùa nuôi ong, mà còn là một thú chơi đầy hấp dẫn. Người chơi vừa được khám phá, trải nghiệm, vừa có tiền tiêu.

Những ống mồi tốt được người đi săn ong coi như tài sản quý, nhiều khi được truyền từ đời này sang đời khác. Đặc biệt những ống mồi 'xịn' có giá cả chục triệu đồng. Ảnh: Huy Thư.
Những ống mồi tốt được người đi săn ong coi như tài sản quý, nhiều khi được truyền từ đời này sang đời khác. Đặc biệt những ống mồi “xịn” có giá cả chục triệu đồng. Ảnh: Huy Thư.
Mỗi lần đi săn ong, sẽ có người được, kẻ thua, nhưng kết thúc một ngày 'chọi ống' ai lên xe ra về cũng đều vui vẻ. Mỗi mùa săn ong giống , có người săn được từ 50 - 100 đàn ong, kiếm được hàng chục triệu đồng. Ảnh: Huy Thư.
Mỗi lần đi săn ong, sẽ có người được, kẻ thua, nhưng kết thúc một ngày "chọi ống” ai lên xe ra về cũng đều vui vẻ. Mỗi mùa săn ong giống , có người săn được từ 50 - 100 đàn ong, kiếm được hàng chục triệu đồng. Ảnh: Huy Thư.
Tags

Bình luận

Xem nhiều

Mẹ bảo: “Thềm nhà mình có bụi hoa nhài trắng, không khí cứ thoang thoảng hương nhài, dễ chịu hẳn”. Ba cười: “Thế mà khi tôi đem cành nhài về trồng, mình còn ngăn lại, bảo trồng làm gì”! Mẹ nhìn ba, cười thẹn...
1

Mẹ tôi có phần không được may mắn như nhiều người. Từ khi mới lọt lòng, đôi mắt mẹ đã bị mờ nhòe chứ không sáng rõ. Người làng vẫn quen gọi mẹ tôi là “Ả Năng nháy”, là bởi vì đôi mắt không thấy rõ nên gặp ai mẹ cũng phải hiếng mắt lên hấp háy nhìn...

Ngày nóng, ngồi trong phòng trọ oi bức tôi chợt thấy nhớ và thương sao chiếc quạt mo ngày thơ dại. Chiếc quạt mộc mạc, dân dã ấy đã đưa anh em tôi vào giấc ngủ thật ngon trong ngày hè oi ả suốt những năm tháng tuổi thơ.

Bố tôi chỉ là người nông dân lam lũ. Sớm trưa cặm cụi với ruộng lúa vườn rau, một đời bố chân chất, thuần hậu. Tảo tần gồng gánh ước mơ của những đứa con, bao vất vả nhọc nhằn cứ in dần lên khuôn mặt đầy những nếp nhăn, và thấp thoáng trong cả nụ cười của bố...

Sau mấy đợt nắng hạ gắt gỏng, cánh đồng đồng loạt ngả sang màu vàng, lúc đó mẹ chuẩn bị liềm cho mùa gặt. Và những đứa con sinh ra từ đồng ruộng luôn mang theo hình ảnh một mùa gặt vất vả, tiếng rạ rơm xào xạc trong những ngày mùa hạ cháy bỏng, góp nhặt ký ức, làm hành trang vững chãi mà bước vào đời...
Nổi bật

Long An là tỉnh duy nhất của miền Tây Nam bộ không có dòng Cửu Long chảy qua. Tuy nhiên, Long An có 2 dòng sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây gắn liền với đời sống, văn hóa và lịch sử của người dân Long An.

Sau thời gian tranh tài sôi nổi, Hội thi Nhà nông đua tài toàn quốc lần thứ V/2022 tổ chức tại An Giang đã thành công tốt đẹp. Hội thi đã thể hiện quyết tâm thực hiện mục tiêu tạo đột phá trong phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn cũng như tinh thần, khát vọng vươn lên của nông dân Việt Nam thời hội nhập.
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6


Có dịp quay trở lại xã Phương Trung (huyện Thanh Oai), nơi có nghề làm nón nổi tiếng hàng trăm năm, với nhiều cung bậc khác nhau, ai đó có thể buồn vì làng nghề không còn ở giai đoạn thịnh vượng.
3


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất