, //, :: GTM+7
Thứ Tư, 16/02/2022, 07:00

Hà Tiên - một cõi biên thùy, một cõi thơ

LỤC TÙNG
(laodong.vn)
Không chỉ là cõi biên thùy Tây Nam tiếp giáp biển, Hà Tiên còn là cõi thơ khai mở văn mạch phương Nam.

Cách đây 286 năm, vào đêm Rằm tháng Giêng năm Bính Thìn (1736), tại vùng đất Hà Tiên, Hà Tiên đô trấn Mạc Thiên Tích cùng các thi hữu của ông đã sáng lập ra Tao đàn Chiêu Anh Các.

Một góc đầm Đông Hồ tiếp giáp biên giới nước bạn. Ảnh: PHG
Một góc đầm Đông Hồ tiếp giáp biên giới nước bạn. Ảnh: PHG

Sau hơn 30 năm hoạt động, thi xã này không chỉ thu hút hơn 70 thi nhân xướng họa mà còn cho ra đời 7 thi tập  chữ Hán và 1 thi tập chữ Nôm. Do nhiều lý do, đến nay phần lớn những sáng tác này đã thất lạc, nhưng với những gì còn lưu lại, nhất là Hà Tiên thập cảnh vịnh (vịnh mười cảnh đẹp Hà Tiên) cho thấy Chiêu Anh Các. 

Núi Tô Châu, một trong những cảnh đẹp ở Hà Tiên, đã đi vào thi ca, nhạc họa nhiều thế hệ. Ảnh: LT
Núi Tô Châu, một trong những cảnh đẹp ở Hà Tiên, đã đi vào thi ca, nhạc họa nhiều thế hệ. Ảnh: LT

Đây không chỉ là tao đàn thứ hai của văn chương Việt Nam mà còn đi vào lịch sử văn chương Việt Nam như đóa hoa lộng lẫy: khai mở văn mạch phương Nam. Với sinh hoạt văn chương theo hình thức tao đàn, giỏi chữ Hán của cha và giỏi chữ Nôm, tiếng Việt của mẹ, Mạc Tiên Tích đã tạo cho thi xã Chiêu Anh Các sức hút văn chương đặc biệt trên vùng đất mới khai khẩn.

Tái hiện sinh hoạt thi ca vào ngày Rằm tháng Giêng năm xưa. Ảnh: LT
Tái hiện sinh hoạt thi ca vào ngày Rằm tháng Giêng năm xưa. Ảnh: LT
Mạc Công miếu, nơi thờ các tiền bối họ Mạc có công khai phá vùng đất Hà Tiên. Ảnh: LT
Mạc Công miếu, nơi thờ các tiền bối họ Mạc có công khai phá vùng đất Hà Tiên và hình thành Tao đàn Chiêu Anh ác . Ảnh: LT

Mặt khác, với khả năng "ngoại giao văn chương" của mình, vị Hà Tiên đô trấn còn đưa Tao đàn Chiêu Anh Các trở thành thi xã văn chương dân tộc đầu tiên có thêm người bên ngoài biên giới tham gia sáng tác.

Đông Hồ thi nhân kỷ niệm đường tại TP. Hà Tiên. Ảnh: LT
Đông Hồ thi nhân kỷ niệm đường tại TP. Hà Tiên. Ảnh: LT

Hơn thế nữa, nó còn được xem như "sứ giả" báo cho "làng thơ" nước ngoài biết rằng ở Việt Nam có những cảnh đẹp như vậy, có một tổ chức văn chương như vậy. Và trong quá trình du ngoạn như thế, sáng tác của Chiêu Anh Các có thêm tiếng nói mới. Nhưng dù đi đến đâu, tập thơ vẫn hừng hực hơi thở đời thường của vùng đất Hà Tiên, của vùng đất phương Nam nước Việt.

Đánh giá cao công lao của Tao đàn Chiêu Anh Các, tỉnh Kiên Giang đã xây dưng nhà lưu niệm Tao đàn Chiêu Anh Các tọa lạc gần khu vực Mạc Công miếu. Ảnh: LT
Đánh giá cao công lao của Tao đàn Chiêu Anh Các, tỉnh Kiên Giang đã xây dưng nhà lưu niệm Tao đàn Chiêu Anh Các tọa lạc gần khu vực Mạc Công miếu. Ảnh: LT
Nhà lưu niệm Tao đàn Chiêu Anh Các lưu giữ nhiều hiện vật liên quan đến tao đàn thứ 2 của văn chương Việt. Ảnh: LT
Nhà lưu niệm Tao đàn Chiêu Anh Các lưu giữ nhiều hiện vật liên quan đến tao đàn thứ 2 của văn chương Việt. Ảnh: LT

Và vì thế cõi thơ này đã ươm mầm cho làng thơ Việt nhiều tên tuổi lớn. Trong đó nổi bật là “Hà Tiên tứ tuyệt”: Đông Hồ, Mộng Tuyết, Lưu Khê, Trúc Hà... Chiêu Anh Các cũng được Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Kiên Giang chọn đặt tên cho tạp chí của mình: Tạp chí Chiêu Anh Các.  Ghi nhận công lao to lớn đó, Đảng và Nhà nước đã tổ chức nhiều hội thảo đánh giá, tri ân các bậc tiền nhân và Tao đàn Chiêu Anh Các.

Được thiết kế với không gian thoáng đãng, Nhà lưu niệm Tao đàn Chiêu Anh Các còn được xem là nơi sinh hoạt văn hóa, văn nghệ cho giới văn nghệ sĩ và nhân dân. Ảnh: LT
Được thiết kế với không gian thoáng đãng, Nhà lưu niệm Tao đàn Chiêu Anh Các còn được xem là nơi sinh hoạt văn hóa, văn nghệ cho giới văn nghệ sĩ và nhân dân. Ảnh: LT

Đó không chỉ là Tượng đài Tổng trấn Mạc Cửu uy nghi trước cửa ngõ dẫn vào trung tâm thành phố, mà còn có Nhà lưu niệm “Tao đàn Chiêu Anh Các” tọa lạc trong quần thể Khu Di tích Lịch sử - Văn hóa núi Bình San (phường Bình san- TP. Hà Tiên). Nơi đây lưu trữ, trưng bày hình ảnh, hiện vật của Tao đàn Chiêu Anh Các xưa, và không gian thoáng rộng để sinh hoạt văn hóa của văn nghệ sĩ, nhân dân... 

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Mẹ bảo: “Thềm nhà mình có bụi hoa nhài trắng, không khí cứ thoang thoảng hương nhài, dễ chịu hẳn”. Ba cười: “Thế mà khi tôi đem cành nhài về trồng, mình còn ngăn lại, bảo trồng làm gì”! Mẹ nhìn ba, cười thẹn...

Mẹ tôi có phần không được may mắn như nhiều người. Từ khi mới lọt lòng, đôi mắt mẹ đã bị mờ nhòe chứ không sáng rõ. Người làng vẫn quen gọi mẹ tôi là “Ả Năng nháy”, là bởi vì đôi mắt không thấy rõ nên gặp ai mẹ cũng phải hiếng mắt lên hấp háy nhìn...

Ngày nóng, ngồi trong phòng trọ oi bức tôi chợt thấy nhớ và thương sao chiếc quạt mo ngày thơ dại. Chiếc quạt mộc mạc, dân dã ấy đã đưa anh em tôi vào giấc ngủ thật ngon trong ngày hè oi ả suốt những năm tháng tuổi thơ.

Bố tôi chỉ là người nông dân lam lũ. Sớm trưa cặm cụi với ruộng lúa vườn rau, một đời bố chân chất, thuần hậu. Tảo tần gồng gánh ước mơ của những đứa con, bao vất vả nhọc nhằn cứ in dần lên khuôn mặt đầy những nếp nhăn, và thấp thoáng trong cả nụ cười của bố...

Sau mấy đợt nắng hạ gắt gỏng, cánh đồng đồng loạt ngả sang màu vàng, lúc đó mẹ chuẩn bị liềm cho mùa gặt. Và những đứa con sinh ra từ đồng ruộng luôn mang theo hình ảnh một mùa gặt vất vả, tiếng rạ rơm xào xạc trong những ngày mùa hạ cháy bỏng, góp nhặt ký ức, làm hành trang vững chãi mà bước vào đời...
Nổi bật

Làng Thổ Hà (xã Vân Hà huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang) không chỉ nổi tiếng bởi lối chơi quan họ độc đáo bên bờ Bắc sông Cầu mà còn là nơi duy nhất ở Bắc Giang giữ được nghệ thuật tuồng cổ.

Trong khi nhiều khu dân cư ở huyện Hoài Đức (Hà Nội) đang chuẩn bị lên cấp phường với tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều cánh đồng bị bỏ hoang, thì người dân ở thôn Tiền Lệ (xã Tiền Yên) vẫn miệt mài sản xuất nông nghiệp. Với đặc trưng là vùng đất bãi ở phía ngoài đê, sản xuất nông nghiệp vẫn là hướng đi tất yếu của Tiền Lệ...
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6


Có dịp quay trở lại xã Phương Trung (huyện Thanh Oai), nơi có nghề làm nón nổi tiếng hàng trăm năm, với nhiều cung bậc khác nhau, ai đó có thể buồn vì làng nghề không còn ở giai đoạn thịnh vượng.
3


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất